آموزش ابتدایی
تحول نو در رشد ابتدایی
صفحه نخست            پروفایل مدیر سایت            پست الکترونیک   
پنجشنبه ۱٢ شهریور ۱۳٩٤ :: ۱:٤۱ ‎ق.ظ ::  نويسنده : مجید

بهرانی در نگاه به پیرامون خود و در مقابل با دیگران جهان بینی و نگرش مخصوص دارد که از سوابق ، تجربه ها ، و فرهنگ ساخته شده و زمینه ساز چگونگی دید هر فرد نسبت به جهان و اشیاء می باشد .

معلمان نیز به عنوان انسانهایی که با کودکان و فراگیران سروکار دارند در نگاه و نحوه کار کردن با ایشان دیدگاهها و طرز تلقی های شخصی و فردی را دارند که در اعمال و رفتارشان تأثیر می گذارد .

در این میان دیدگاههای مبانی برنامه درسی عرضه می شود تا بتواند معلمان را به افکار روشنی درباره ی رویکردهای یاددهی و یادگیری رهنمون سازد .

تعریف دیگاه برنامه ی درسی :

دیدگاه برنامه درسی عبارت است از یک موضع گیری اساسی درباره ی یاد دهی – یادگیری و ابعاد گوناگون نظری و علمی .

دیدگاههای موجود در برنامه ریزی درسی عبارتند از :

1- دیدگاه رفتاری             2- دیدگاه موضوعی / دیسییپلنی         3- دیدگاه اجتماعی

4- دیدگاه فرایند شناختی          5- دیدگاه رشدگرا        6- دیدگاه انسانگرایانه

7- دیدگاه ماورای فردی با کل گرایانه        8- فرادیدگاهها یا دیدگاههای فراگیر

1-   دیدگاه رفتاری

دیدگاه رفتاری در آموزش و پرورش نفوذ بسیاری داشته و از طریق نهضتی موسوم به « تابعیت مدار » این تأثیر استمرار یافته است آموزش و پرورش قابلیت مدار بر هدفهای رفتاری ، اندازه گیری مبتنی بر معیار و سایر تدابیر ناظر به پاسخگویی تأکید می ورزد .

مولفه ی دیدگاه رفتاری عبارتند از : شرطی کنشگر ، شرطی متقابل و آموزش و پرورش قابلیت مدار نظریه شرطی کنشگر اسکینر به طور گسترده ای در زمینه ی یادگیری مدرسه ای بکار گرفته شده است او بویژه از یادگیری بر مبنای آموزش برنامه ای همچنین شکل دادن به رفتار دانش آموزان با استفاده از تقویت کننده های مثبت حمایت کرده است .

شیوه های  شرطی متقابل نیز رفتار درمانی در کلاس درس استفاده شده برخی از آنها کانون توجه خود را بر کنترل فشارهای روانی و ایجاد رفتار جرأت آمیز قرار داده اند .

آموزش و پرورش قابلیت مدار با تأکید بر هدفهای رفتاری ، آزمونهای مبتنی بر معیار و شیوه های یادگیری درصد تسلط ، برنامه های تربیت معلم ، آموزش ابتدائی و متوسطه و همچنین حداقل قابلیت های ضروری برای فراغت از تحصیل را تحت تأثیر قرار داده است.

 2-    دیدگاه موضوعی / دیسیپلنی

در این قسمت دو رویکرد بررسی می شود یک رویکرد موضوعی که در آن تمرکز بر آن دسته از موضوعها یا مواد درسی است که بطور سنتی در دوره ی ابتدائی ومتوسطه عرضه می شود در رویکرد دوم یا رویکرد دیسیپلنی ، تأکید بر قلمروهای علمی و بخصوص بر روشهای مورد استفاده ی متخصصان و دانشمندان در هر یک از این قلمرو ها قرار دارد .

در دیگاه  موضوعی برنامه درسی بر اساس چگونگی رشد و توسعه دانش در حوزه های گوناگون علمی سازمان دهی می شوند و ویژگی آن تأکید بر استفاده از فنون آموزش مستقیم مانن سخنرانی و از برخواندن است همچنین برخی از موضوعها اجباری  و برخی دیگر اختیاری هستند .

برای تدرس در چهار چوب برنامه های درسی ، معلمان برای تدریس در یک ماده درسی تربیت می شوند . بنابراین معلمان از تسلط و توانایی برای تدریس یک موضوع خاص برخوردارند . زمان کلاس ورزشی نیز حول محور موضوعهای تعیین می شود.

دردیدگاه دیسیپلنی آرمانهای تربیتی بر تسلط دانش آموزان بر چهار چوب مفهومی و شیوه های پژهش در یک قلمرو علمی تأکید دارد .

در  این دیدگاه تکیه عمومی بر یادگیری اکتشافی است و طی آن دانش آموزان اصول اساسی یک دیسیپلنی را کشف کرده آنها را در شرایط و موقعیت های دیگر بکار می بندد و معلم دانش آموزان را در فرایند اکتشاف کمک می کند و موقعتی را فراهم می سازد نا دانش آموزان بتواند درباره آن فرضیه سازی ، بررسی فرضیه ها در سایه ی داده ها و نتیجه گیری بر اساس کاوش به عمل آمده بپردازد . محیط با دیگری نیز شامل موادومنابع یادگیری مرتبط با یک دیسیپلنی خاص است . نقش معلم نیز تأمین منابع آموزشی است و به گونه ای که حکایت از پشتیبانی فرایند اکتشاف می نماید عمل می کند .

معلم باید در یک دیسیپلنی متخصص بوده برای به نمایش گذاشتن فرایند پژوهش و الگو گرفتن آمادگی داشته باشد معلم حاکم نیست بلکه ترغیب کننده و تسهیل کننده پژوهش و اکتشاف است .

تفاوت دیدگاه دیسیپلنی با دیدگاه موضوعی را باید در این امر جستجو کرد که دیدگاه دیسیپلنی معیار شخصی را برای تشخیص حوزه ها ی علمی مطرح می نماید در حالیکه دیدگاه موضوعی از معیارهایی همچنین در مقایسه با دیدگاه موضوعی به یادگیرنده به شکل موجودی فعالتر نگریسته می شود و اغلب می پردازد و تأکید بر کاوش و اکتشاف است و تلاش بر این است که دانش آموزان را به شکل فعالتری درگیر فرایند یادگیری سازیم تأکید بروز بر تفکر شهودی نیز با رویکرد اکتشاف فی در یادگیری ها فراهم می شود .

3-   دیدگاه اجتماعی

در این دیدگاه تأکید بر تجربه اجتماعی است به فرد در بستر خاص اجتماعی نگرسته می شود و تلاش بر این است تا برنامه هایی متناسب با این بستر و شرایط تدوین شود و چهار چوب این دیدگاه رویکردها و دیدگاههای فرعی مختلفی وجود دارد که نقش های گوناگونی برای مدرسه تأمین است .

یکی از این دیدگاهها بر انتقال فرهنگی تکیه دارد و وظیفه مدرسه را انتقال یا القای ارزشها، سنت ها و اخلاقیات پذیرفته شده به وسیله جامعه به دانش آموزان است .

دیدگاه دوم دیدگاه شهروندی و مکراتیک است . در این چهارچوب وظیفه مدرسه فقط انتقال ارزشها نیست .

بلکه از دانش آموزان انتظار می رود که استقلال در تفکر پیدا کند .

سومین موضع در قالب دیدگاه تغییر اجتماعی است این رویکرد وجود نابسامانی های جامعه را تصدیق کرده ، بر نقش مدرسه در رفع این نابسامانیها تأکید می نماید .

4-   دیدگاه رشد گرا .

مفهوم اساسی این دیدگاه ان است که رشد و تحول افراد مراحل مشخص و قطعی دارد و برنامه ریزی درسی باید طوری طراحی شود که چنین رشد یا تحولی را تسهیل باید بخصوص محیط های یادگیری باید گونه ای باشد که موجب توقف باسکون فرد در یک مرحله ی خاص نگردند . نظر به پردازان مؤثر در تبین این دیدگاه عبارتند از ژان پیاژه ، اریک اریکسون و لانس کهلبرگ .

 

 

 

5-   دیدگاه فرایند شناختی

این دیدگاه به مطالعه نحوه ی تفکران انسان می پردازد و برنامه هایی را تدوین می کنند که حالتهای مختلف تفکر ( استدلال ) را تقویت کند . برخی از طرفداران این دیدگاه معتقدند که چنین برنامه هایی باید کانون اصلی توجه نظام آموزشی را تشکیل دهند . برای مثال کارل براتیر از تمرکز مدارس بر آموزش مهارتهای موسوم به R  3 ( خواندن ، نوشتن و حساب کردن ) و مهارتهای تفکر حمایت کرده است . دیوید آزوبل الگوی « پیش سازمان دهنده » را مطرح ساخته و فلوید رابینسون و همکارانش ( ص مسئله ) اجرائی پروژه ای را با هدف رشد مهارتهای فکری در دوره ی ابتدائی آغاز کرده اند .

هبلداتا با ارائه رویکرد خود موجب تحریک و تقویت قابلیت تفکر استقرایی یعنی توان تغییر داده و استخراج تعمیمها از آنها می شود .

6 –       دیدگاه انسان گرایانه

آموزش و پرورش انسان گرایانه را می توان تا حدودی معلول زیاده روی در دیدگاه دیسیپلنی ارزیابی کرد . چرا که برنامه های آموزشی انسان گرایانه سعی در مرتبط ساختن برنامه درسی با معنا و مفهوم شخصی داشتند در آموزش پرورش انسان گرایانه توجه برد و موضوع معطوف است یکی از آنها رشد خود پنداره ی دانش آموزان است دیگری رشد مهارتهای میان فردی است .

از جمله افراد موثر در دیدگاه گرایانه آبراهام مازلو با طرح مفهوم « خود شکوفایی » است.

کارل را جرزشیر اندیشه  در انسان با کارکرد تمام و کمال را مطرح نموده است .

خود شکوفایی هدف های اصلی بسیاری از برنامه های انسان گرایانه است .

ارزشهای و غایات در فضا یا بستر انسان گرایانه اهمیت دارند و از نظر انسان گریان تأکید بر فن آوری آموزش ، کافی نیست در عوض تأکید اصلی بر کاوش و دستیابی به ارزشهای فردی و اجتماعی است .

7-        دیدگاه ماورای فردی یا گل گرایانه

آموزش و پرورش ماورای فردی از آن جهت که بر اهمیت شکوفایی فردی تأکید ورزد با دیدگاه انسان گرایانه شباهت دارد . این دیدگاه توجه خود را به مرتبه یا مرکز بالاتری از وجود قرار می دهد که در آن فرد یگانگی یا ارتباط با سایر شکلها را تجربه می نماید و دستیابی به مرحله خود متعالی را به منزله غایت مطلوب و مرحله ای ورای خود کفایی مطرح می سازد که در آموزش و پرورش انسان گرایانه هدف انگاشته می شود و تأکید بر اهمیت تفکر شهودی است ویژگی بارز شهود درک آنی و بدون واسطه امور است . برنامه های ماورای فردی بر پرورش قوه ی خلاقیت ، اتخاذ رویکردهای تازه در حل مسادل و هنرها ، بر اهمیت روحانیت یا حیات درونی فرد تأکید می کند .

 

 

 

8-        فراددیدگاهها یا دیدگاه های فراگیر

اغلب معلمان . مربیان از یک دیدگاه خاص پیروی نمی کنند و بیشتر مایلند تصمیم گیریهای خود را متکی بر چندین دیدگاه نمایند و یا از مجموعه هایی متشکل از دو یا سه دیدگاه استفاده می کنند . این فرادیدگاهها عبارتند از :

فرادیدگاه دگرگونی و تحول

این دیدگاه بر تغییرات فردی و اجتماعی تمرکز می نماید و شامل دیدگاه های تغییر اجتماعی ، انسان گرایانه و ماورای فردی می شود  در این فرادیدگاه معلم تلاش می کند مهارتهایی را به دانش آموزان منتقل سازد که امکان دگرگونی و تحول فردی و اجتماعی را فراهم می کند فعالیت های فریره در برزیل و همچنین الگوی کنش اجتماعی نیومن را می توان در این چهار چوب ارزیابی کرد . همچنین فرادیدگاههای برنامه درسی منحصر به سر دیدگاهی که شرح آن گذاشته نیست معلمان می توانند ترکیب خاص خود از دیدگا هها را بسازند .

پیشنهادات :

1-   دیدگاه دیسیپلنی به جهت تأکید بر حل مسئله و مشارکت دانش آموزان در جریان یادگیری از اهمیت خاصی برخوردارست چرا که لذت اکتشاف دانش آموزان را در مراحل  بعدی حل مسئله یاری خواهد نمود فلذا استفاده از این روش در یادگیری و تدریس معلمان ، آموزش مؤثر را پدید خواهد آورد .

2-   با استفاده از این رویکرد « دیسیپلنی » مراحل یک تحقیق علمی شکل پیگرد و دانش آموزان یا تحقیقات کوچک در وسعت اندیشه و مبانی نظری علوم کم کم  به دنیای اکتشافات بزرگتر و همه جانبه تر راه می یابند .

3-   می تواند در برنامه ریزی مناسب برای دروس توسط معلمان از الگوهای ترکیبی که از دیدگاه های دیگر آمیخته شده با دیدگاه « دیسپیلنی باشد بهره جست و فرایند یاد دهی یادگیری را مؤثر تر گردانید .

4-   شفافیت دیدگاه دیسیپلنی راهبر آموزش بوده تأثیر عمیق و گسترده ای در خودشکوفایی و بکارگیری استعداد ها تهفته دانش آموزان دارد و با مشارکت در اکتشافات سهم فراگیران را بیشتر می توان حس کرد . 

خلاصه و جمع بندی :

در این مقاله تلاش گردید دیدگاه های مختلف موجود  در برنامه ریزی درسی توصیف و نظر گاه هر یک بدرستی تبیین گردد همچنین دانشمندان و صاحبنظران هر دیدگاههای مؤثر بررسی قرار گیرد . همچنین تعریف مبانی از معنی و مفهوم دیدگاه برنامه درسی بعمل آمد و اهم دیدگاه ها به قرار زیر معرفی گردید :

تعریف دیدگاه برنامه درسی عبارت از یک موضع گیری اساسی درباره ی یادگیری و و ابعاد گوناگون نظری و علمی .

1-   دیدگاه رفتاری با روشهای خاص یادگیری که به رفتارهای مشخص منجر می شود سرو کار دارد بنابراین مهمترین دل مشغولی معلم شکل دادن به رفتار دانش آموزان و محیط یادگیری با گونه ای سازمان دهی شده است تا دانش آموزان با محرکهای مناسب روبرو گردد .

2-   دیدگاه موضوعی / دیسیپلنی

بر موضوعهای درسی شیوه تکوین و سازماندهی آنها تأکید می کند از بسیاری جهتها در اغلب مدارس به ویژه در مدارس متوسطه و دانشگاه ها اولویت نخست با این دیدگاه است در این مدارس دیسیپلن ها یا موضوعهای درسی در شکل دادن به ساختار کلی برنامه درسی نقش اساسی دارند .

3-   دیدگاه اجتماعی

تأکید اولیه این دیدگاه بر تجربه اجتماعی است و گاهی اوقات بر انتقال فرهنگی تأکید دارد به این صورت که به برنامه های درسی به منزله عامل جامعه پذیر کردن دانش آموزان نگریسته شده و از آنها انتظار می رود ارزشهاو سنت های جاری جامعه را در ایشان جای گیر سازد .

 

 

 

 

4-   دیدگاه فرایند شناختی

کانون توجه این دیدگاه بر رشد و تقویت مهارتهای شناختی است برنامه درسی فرایندی بر مشاهده تجربه وتحلیل ، ترکیب ، ارزشیابی و همچنین سایر مهارتهای ذهنی تأکید می ورزد .

5-   دیدگاه رشد گرا

دیدگاه رشد گرا حول این محور سازمان یافته است که کودکان مراحل مشخص و مجزایی از رشد شخصیت ، شناختی و اطلاعاتی را پشت سر می گذارند . کانون توجه این دیدگاه تسریع جریان رشد نبوده بلکه هدف ، محقق ساهتن اندیشه ی تلفیق رشد در ابعاد مختلف از قبیل (شخصیتی ، اخلاقی ، شناختی ) و جلوگیری از پسرفت با توقف در جریان رشد است .

6-   دیدگاه انسان گرایانه

از نظر این دیدگاه شکوفایی فردی مهم بوده و ارزشها و غایات در فضا یا بستر انسان گرایانه اهمیت دارند و از نظر انسان گرایان تأکید بر فن آوری آموزش کافی نیست در عوض تأکید اصلی بر کاوش و دستیابی به ارزشهای فردی و اجتماعی است .

7-   دیدگاه ماورای فردی و کل گرایانه .

این دیدگاه با دیدگاه انسان گرایانه شباهت زیادی دارد اما از جهاتی نیز متفاوت است در حالیکه تأکید دیدگاه انسان گرایانهبر نفس یا خود است آموزش و پرورش ماواری فردی کانون توجه خود  را به مرتبه یا مرکز بالاتری از وجود قرار می دهد که در آن فرد یگانگی با ارتباط با سایر مشکلها را تجربه می نماید . و بیشتر بر تفکر شهودی تأکید دارد .

8-   فرادیدگاهها یا دیدگاههای فراگیر .

که تلفیقی از دیدگاههای ذکر شده می باشد که عبارتند از فراگیر سنت گرایی – فردیدگاه پژوهش یادگیری و فرادیدگاه دگرگونی و تحول .

دیدگاه دیسیپلنی در مقایسه با دیگر دیدگاهها به جهت فعال بودن ذهن دانش آموزان با مسائل یادگیری و سعی در اکتشاف و حل مسئله و درگیر بودن علمی جهت وصول به اهداف آموزشی دارای اهمیت ویژه ای است چرا که معلم با نقش هدایتگری خود آموزش را به نقطه هدف که همانا یادگیری پایدار است هدایت می کند در فرایند این نوع یادگیری مسائل آموخته شده در ذهن دانش آموز بالاتر بوده یادگیریهای بعدی را تسهیل می بخشند . از طرفی امکان استفاده از سایر دیدگاهها در افزایش کارایی این دیدگاه برای معلمان فراهم می گردد .

 

 

 

 

 

 

منابع :

1-   سلیمان پور ، جواد 1384 ، برنامه ریزی درسی با تأکید بر تدوین محتوای درسی فعال و کاربرد تحلیل محتوا نشر احسن ص 53 تا ص 58

2-   مهر محمدی ، محمودی ، 1379 ، نظریه های برنامه ریزی درسی ، نشر سمت ص

3-   ملکی ، حسن ، 1386 ، برنامه ریزی درسی ( راهنمای عمل ) ویراست دوم ، نشر پیام اندیشه .



موضوع مطلب : دانستی معلم / آموزش و پرورش
سه‌شنبه ٢۳ تیر ۱۳٩٤ :: ٤:۳۳ ‎ق.ظ ::  نويسنده : مجید



موضوع مطلب : دانستی معلم / یادگیری
چهارشنبه ۱٠ تیر ۱۳٩٤ :: ۱٠:٥٦ ‎ب.ظ ::  نويسنده : مجید

فقر



موضوع مطلب : عکس / درد دل یک معلم

یک ضرب المثل انگلیسی می گوید انسان های فاقد هدف ، احمقند. اگر کسی از خانه بیرون بیاید و نداند به کجا می رود نیز همینطور است. در رابطه با هدف از برگزاری اردو و مشخص کردن اهداف اردو ، نیز شرایط به همین ترتیب است. صرف اینکه سالروز فلان مناسبت است یا ایام خاصی است مثلا اوقات فراغت است و باید اردویی برای اعضا تدارک ببینیم ، به عنوان هدف اردو ، بسیار سطحی نگریست و مطلوب نیست. در بسیاری از موارد برگزاری بی هدف اردو ، آنقدر انرژی و هزینه مالی ما را معطوف برگزاری یک اردو و حتی عواقب منفنی بروز مشکلات اردو می کند که عدم برگزاری آن به مراتب بیشتر به نفع ما ، مجموعه و مخاطبین است.
سعی کنید اردوی خود را به بهترین شکل و با هدف و نتیجه مشخص ، و برنامه ریزی شده به انجام برسانید. شاید دیگر فرصت مجددی برای برگزاری چنین اردویینداشته باشید.
امروزه بیشتر، اصطلاح اردو در مورد مسافرت های  دسته جمعی که  با اهداف مشخص برای نیل به اهدافی مشترک برگزار میگردد بکار میرود. که معمولااردوهای دانش آموزی معروفترین آنها محسوب میشود.
علی القاعده هر اردو را بر حسب افراد شرکت کننده، یا هدفی که از برگزاری آن اردو دنبال می کنیم نام گذاری میکنیم.
صرف نظر از ماهیت شرکت کنندگان و اهداف اردو معمولا انواع اردوهایی که برگزار میشود عبارتند از:

  1. اردوهای دانش آموزی
  2. اردوهای دانشجویی
  3. اردوهای خانوادگی
  4. اردوهای صنفی
  5. اردوهای کار و سازندگی
  6. اردوهای ورزشی و مسابقاتی
  7. اردوهای علمی پژوهشی
  8. اردوهای فرهنگی تربیتی
  9. اردوهای زیارتی
  10. اردوهای تفریحی
  11. اردوهای سیاحتی و گردشگری
  12. اردوهای نظامی
  13. اردوهای آموزشی  
  14. اردوهای تشویقی
  15. اردوهای مهاجرتی یا آوارگی که بحمدالله در حال حاضر مورد بحث و ابتلای ما نیست.

بدیهی است اردوها را میتوان بلحاظ جنسیت، تحت عنوان اردوهای دختر، اردوهای پسر، اردوهای مختلط، و اردوهای خانوادگی تقسیم بندی نمود.
همچنین اردوها را بلحاظ زمان نیز به اردوهای یکروزه یا چند روزه یا اردوهای بدون بیتوته یا اردوهای با بیتوته تقسیم میکنند.
هر اردویی چه دانش آموزی و چه دانشجویی و چه حتی خانوادگی و صنفی میتواند با اهداف متعددی برگزار گردد مثلا یک اردوی دانش آموزی میتواند ورزشی، علمی، تربیتی، زیارتی، تفریحی، سیاحتی، تشویقی، آموزشی، و حتی نظامی باشد و همین قاعده در مورد اردوهای دانشجویی و غیره نیز میتواند صادق باشد.
اردو نمی بریم که بچه ها فقط شاد بوده و به تفریح  و سرگرمی بپردازند. اردو می بریم تا در دامان طبیعت به بچه ها درس زندگی داده و به وسیله تفکر در نعمت ها و آفریده های او به شناخت بیشتری دست پیدا کنند. اردو نمی بریم برای اینکه فصلی و یا سالی یکبار بچه ها را به اردو برده باشیم زیرا در غیراینصورت جذب دیگر فعالیت های کانون نمی شوند. بلکه اردو می بریم تا بچه ها نکات تربیتی را در فضایی غیر رسمی از رفتار و منش مربیان و مدیران کانون فرا بگیرند. 
اردو نمی بریم که بچه ها یک یا چند روز ، راحت و فارغ از هرگونه مسئولیتی سرگرم تفریح و خوش گذرانی باشند . اردو می بریم تا به صورت علمی به بچه ها نظم در زندگی فردی و اجتماعی و آداب حضور در محیط های جمعی و فضاهای غیررسمی را آموزش دهیم.
اردو می بریم تا بچه ها مسئولیت پذیر بار بیایند و در کنار مشکلات و سختی ها، تجربه های جدیدی کسب کنند. اردو نمی بریم که بچه ها به دور از خانواده و مدرسه در میان همسالان ، بدون هیچ محدودیتی زمان را سپری کنند.اردو می بریم تا بچه ها در محیطی متفاوت از خانواده و مدرسه ، مستقل بودن و حضور در فضاهای غیررسمی سالم را تمرین کنند.
 



موضوع مطلب : تربیتی / دانستی معلم / نقش آموزش و پرورش
دوشنبه ۱ تیر ۱۳٩٤ :: ٥:۱٩ ‎ق.ظ ::  نويسنده : مجید



موضوع مطلب : مذهبی(تشیع)
صفحات سایت
RSS Feed