آموزش ابتدایی
تحول نو در رشد ابتدایی
صفحه نخست            پروفایل مدیر سایت            پست الکترونیک   
پنجشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸٩ :: ۱٠:۱۱ ‎ب.ظ ::  نويسنده : مجید

یکی از دلایل عمده ای که باعث پرخاشگری و گاه حتی فراتر رفته و تبدیل به شکستن هنجار ها و بزهکاری می گردد سرزنش و نکوهش های بسیار والدین در دوران کودکی و نوجوانی می باشد.سرزنش هایی که در انتها باعث از بین رفتن اعتماد بنفس کودکان نسبت به عملکرد خود می گردد و بهمین منظور دائم تلاش می کنند تا بجای برآورد و بیان خواسته های خود به خواسته های دیگران توجه کنند چون آموخته اند که عملکرد ایشان اغلب مورد سرزنش و نکوهش قرار گرفته و ناگزیر برای بدست آوردن نوازش از جانب والدین و نزدیکان خود می بایست اینگونه عمل کنند. متاسفانه این عملکرد والدین در بسیاری مواقع با شکست روبرو می گردد زیرا هنگا میکه کودک کاری مورد انتظار را انجام می دهند، ولی نوازش دریافت نمی کند احساس می کند که به او خیانت شده است. بهمین دلیل بعدها او دچار مشکل شده و راه حل را در گرفتن انتقام با شکستن هنجارها و یا پرخاشگر می گردد. در اینجا نمونه هایی از این موضوع در زیر ارائه شده است.

نـــوازش داده نمی شوند تا کــــودک زیاد لوس نشود

چون نوازش دریافت نمی کنند، یاد می گیرند که بعدها در زندگی نیز آن را قبول نکنند و به این ترتیب هیچوقت یاد نمی گیرند که بگویند متشکرم. حتی در عوض آن گاها می گویند " برو بابا اینکه چیزی نبود" بعبارت دیگر آنقدر به این رفتار عادت کرده است که هر عملی برای او پیش پا افتاده و نا چیز است.

 

غــــوره نشده مـــویـــز نشـــو

برخی از والدین از براز تحسین خودداری می کنند و حتی کلمه "آفرین" را بمنظور ایجاد انگیزه ای برای موفقیت های بزرگتر ادا نمی کنند. بدین ترتیب کودک در سراسر زندگی آینده اش از کوههای بدون قله بالا می رود و زجر سقوط در دره های بی انتها را احساس می کند، زیرا هرگز به پاداشی که انتظارش را می کشند نمی رسند. این گروه اگر چه از تلاش دست بر دار نیستند اما، خشم و ناکامی او هر دم افزایش می یابد تا آنجا که در آن غرق می شوند و بالاخره کار به مناظره و دشمنی می کشد.

 

مــــوفقیتهای کــــودک فهمیده نمـــــی شود

موفقیتهای کودک فهمیده نمی شود، و لذا بحساب نمی آید. کوروش مدال جایزه اول مسابقه مقاله نویسی مدرسه تحت عنوان "بهترین راه مبارزه با عدم توازن بین المللی" را به خانه آورد. اما کوروش بعدا تصادفا می شنود که مادرش ضمن صحبت به دوستی می گوید "مقاله نویسی کوروش بعد نیست". او این صحبت را بدون درک موفقیت بزرگ پسرش با دیگری درمیان می گذارد و متوجه سعی و تلاش سخت پسرش برای بدست آوردن این موقعیت بزرگ نمی گردد.

 

تـــو هیچـــوقت کــــاری را درست انجام نمــــی دهــــی

بعبارت دیگر آنطور که من می خواهم انجام نمی دهی. فردی سالها تلاش می کند و پس از مرارت های بسیار به درجه دکتری می رسد و در روانپزشکی تخصص می گیرد اما، یک روز که به ملاقات مادرش می رود و در گفتگویی مادرش به او می گوید "دکتر شدی خیلی خوب، اما چرا رفتی روانپزشک شدی. نمی توانستی یک تخصص بهتر بگیری". بعبارت دیگر پیام والد این است. اینطور که هستی نباش. آن چیزی باش که من همیشه در رویا هایم از تو داشتم. آخ چقدر دلم می خواست تو جراح می شدی که مردم بگویند پسر او جراح است.

 

کامــــــل نیســـت

مریم و فراز روزها با شوق و ذوق تمام وقت صرف می کنند تا دیوار های اتاق را رنگ تازه بزنند. سپس از پدرشان می خواهند تا بیایید و درباره کارشان نظر بدهد، درهمین حال منتظر تعریف و تمجید پدر می باشند بخاطر رنگ و نقاشی جدید اتاق اما تنها چیزی پدر می گوید این است. بد نیست البته آن گوشه سقف را هم انگار فراموش کردید.

 

ســـــرقت نــــوازشهـــــا

جوانی که نشان بهترین دانشجوی سال را می گیرد و با افتخار و غرور از سالن بیرون می اید با این حرف مادر روبرو می شود که پسرم برو خدا را رو شکر کن چون تمام عمر برایت دعا کردم و تو همه این تشویق ها و ستایش ها را رو مدیون خداوند هستی. در واقع پیامی که این جا ذکر می گردد این است که مادر انتظار ستایش دارد. قدردانی زمانی بی ریا بر زبان می آید که طرف مقابل خواستار آن نباشد. کودکان موقعی یاد می گیرند که از صمیم قلب بگویند متشکرم که بشنوند والدینشان از صیمیم قلب بگویند: متشکرم.

 

مخـــــدوش شدن نـــوازشـــــها

زیباترین و با ارزشترین مهر تایید های دیگران، در مقابل سخنان پدر و یا مادر پشیزی ارزش ندارد. مانند این جمله: آنها چی می فهمند، تازه تو زندگی ما نیستند که ببینند یا لیسانس مدرسه عالی خوبه اما اگر مثل پسر عموت رفته بودی دانشگاه هاروارد و مدرک آنجا رو می گرفتی آن یک چیز دیگه بود.

 

مـــوفقیتها دست کــم گـــــرفته مــــــی شوند

امیر هم کار می کند و هم به دانشگاه می رود. همچنین اعلی رغم کار تمام وقت او موفق می شود تا بورسیه تحصیلی رایگان را برای درجه دکترا در دانشگاه آکسفورد را بدست آورد. پدر امیر از این وضعیت راضی نیست و می گوید آخر می خوای بری خارج چیکار؟ اینهمه درس خوندی و ما کمکت کردیم حالا بجای اینکه بر گردی عصای دست ما برای زمان پیری باشی می خوای بری خارج. آخه این هم شد کار حسابی!!!! بلی زندگی برای تلاشگران ابدی، مبارزه ای است بی حاصل برای بدست آوردن چیزی که اصلا وجود ندارد. شاید نکات بالا در نگاه اول زیاد مهم بحساب نیاید اما واقعیت این است بسیاری ازکودکان و بزرگسالانی که در گیر پرخاشگری و ناهنجاریهای اجتماعی می گردند ریشه در گذشته دور دارند. بعبارت دیگر نمی خواهند همچون گذشته مورد سرزنش قرار گیرند و حود را بهترین نشان دهند اگر چه شاید این عملکرد در جهت منفی باشد. شما در زندگی خود چگونه عمل می کنید آیا می خواهید دیگران را شبیه خود سازید یا آنها را بگونه ای تربیت نمایید که آرزوهای شما را برآورده سازند یا اجازه می دهید خودشان باشند و از آنچه که هستند لذت ببرند اگر چه با شما تفاوت داشته باشند.



موضوع مطلب : کودکان / تربیتی / دانستی معلم
پنجشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸٩ :: ۱٠:٠٧ ‎ب.ظ ::  نويسنده : مجید

رختخواب خیس

شب‌ادراری به ‌معنای ناتوانی در کنترل ادرار در طول ساعات شب است. اغلب پزشکان این اصطلاح را برای کودکان زیر پنج سال به‌کار می‌برند؛ با این‌ حال، 5 میلیون کودک در ایالات متحدة امریکا زندگی می‌کنند که بعد از شش سالگی هم رختخواب خود را خیس می‌کنند. پس بپذیرید که کودک شما تنها نیست. برای شناخت پدیدة شب‌ادراری باید بدانیم که کلیه‌ها چگونه کار می‌کنند. کار کلیه‌ها ساختن ادرار است. ادرار از طریق حالب‌ها به مثانه فرستاده می‌شود. مثانه شبیه بالون است و ادرار را در خود نگه می‌دارد. یک دریچة عضلانی نیز مانع خروج ادرار از مثانه می‌شود. با پر شدن مثانه، یک پیام عصبی به مغز می‌رسد و مغز دستور باز شدن دریچة عضلانی را صادر می‌کند. اگر کودک در زمان خواب این پیام را دریافت نکند، مثانة او خودبه‌خود خالی می‌شود. 


علل ایجادکنندة شب‌ادراری ناشناخته‌اند. اما عوامل متعددی با این عارضه ارتباط دارند:

 

 

1. حجم مثانه: شب‌ادراری ممکن است به‌دلیل ظرفیت کم مثانه باشد.
2. سابقة خانوادگـــی: کودکان والدینی که شب‌ادراری داشته‌اند، بیشتر احتمال دارد که به این عارضه دچار ‌شوند.
3. عفونت: عفونت کلیه‌ها یا مثانه ممکن است باعث شب‌ادراری کودکی شود که سابقة این مشکل را نداشته است.
4. کمبــود هـــورمون ضد ادرار:میزان این هورمون در بدن کودکانی که رختخواب خود را خیس می کنند کمتر از سایرین است.این هورمون ساخت ادرار را کاهش میدهد.بنابراین،افراد دارای سطح پایین هورمون ضد ادرار ممکن است ادرار بیشتری بسازند و مستعد شب‌ادراری باشند.
5. تأخیر در رشـــد و نمـــو: کودک ممکن است به علت تأخیر رشد دستگاه عصبی خود قادر به دریافت پیام از مثانة پر نباشد.
6. خـــواب بسیار عمیق: تعدادی از پزشکان به در نظر گرفتن این عامل به‌تنهایی اعتقادی ندارند.
7. رژیم غذایــــی: مصرف شکلات و مواد کافئین‌دار و محصولات غذایی حاوی مواد رنگی مصنوعی کودک را مستعد شب‌ادراری می‌کند.
8. علل روانی و عاطفی: برخی از کودکان دچار مشکلات روانی و عاطفی‌اند و اعتمادبه‌نفس کافی برای کنترل ادرار پیدا نکرده‌اند. این کودکان نیز مستعد شب‌ادراری‌اند.


کودکان در حدود پنج الی شش سالگی کنترل ادرار در طول شب را به‌دست می‌آورند. اما 15 درصد کودکان پس از پنج‌ سالگی همچنان در شب رختخواب خود را خیس می‌کنند. جالب آنکه 3 درصد افراد تا پانزده سالگی نیز گاه‌گاه به این مشکل دچار می‌شوند. آنچه اهمیت دارد دانستن این موضوع است که شب‌ادراری بیماری نیست، بلکه وضعیتی است که نیاز به درمان مؤثر و مداوم دارد.

 

آشنا کردن کودک با عارضة شب‌ادراری

گاه کودک از شما می‌پرسد: «من نمی‌خواهم رختخوابم را خیس کنم. نمی‌خواهم شما را به دردسر بیندازم. پس چرا این اتفاق می‌افتد؟» ابتدا باید به کودک بفهمانید شب‌ادراری گناه نیست. خودتان هم باور کنید که کودک بدون هیچ غرضی اینکار را انجام میدهد. پس تنبیه یا شرمنده کردن او وضع را بهتر نخواهد کرد. برای کودکتان توضیح دهید که احتمالاً کلیة او بیشتر از کلیة دیگران ادرار میسازد یا مثانه‌اش قادر به نگهداری ادرار نیست. می‌توانید با یادآوری این مسئله که شما و پدرش هم مثل او بوده‌اید، فرزند خود را متوجه کنید که تنها نیست. یک بادکنک را از آب پر کنید. به کودک بگویید که این بادکنک شبیه مثانه است. وقتی پر میشود به دیواره‌هایش فشار می‌آید و کشیده میشود. تا زمانی که دهانة بادکنک بسته باشد، آب از آن خارج نمی‌شود. هرگاه مغز دستور دهد، دهانة بادکنک باز می‌شود و ادرار بیرون می‌ریزد. به کودک بفهمانید که فرمان مغز همان چیزی است که او باید هنگام خواب دریافت کند. همچنین، کودک باید از نظر مشکلات و بیماری‌های مربوط به شب‌ادراری بررسی شود. بخصوص کودکی که علاوه بر شب، در طول روز هم دچار مشکل در کنترل ادرار است. این کودک را باید پزشک معاینه کند و تحت آزمایش‌های ادراری قرار گیرد. خوشبختانه بجز در مورد کودکانی که دچار بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و عفونت یا ناهنجاری‌های مادرزادی‌اند، اغلب معاینات کودک را طبیعی نشان می‌دهند. 

 

درمان شب‌ادراری کودکان

راه‌های متفاوتی برای جلوگیری از شب‌ادراری کودکان وجود دارد. توصیه‌های کاربردی زیر را به‌خاطر بسپارید:
1. نوشیدن مایعات را قبل از خواب کودک محدود کنید.
بعد از شام، نوشیدن حداکثر یک لیوان آب کافی است. مقدار دقیق مایع مورد نیاز بدن کودک خود را از پزشک بپرسید.
2. کـــودک را پیش از خواب به توالت بفرستید. اگــــر مثانه‌اش پر نیست، مجبورش نکنید که آن را خالــــی کند. این کار باعث می شود رختخوابش را خیس کند زیرا در کار مثانه اختلال به‌وجود مـــی‌آورد.
3. محدودسازی مصرف مایعات در طول روز هیچ کمکی به بهبود شب‌ادراری نمی‌کند. محدودسازی مایعات باید حداکثر دو الی سه ساعت قبل از خواب کودک باشد.
4. شب‌ها چراغ توالت را روشن بگذارید. گاه ترس از تاریکی باعث می‌شود که کودک رختخوابش را ترک نکند.
5. می‌توانید از روش جایزه و ستاره کمک بگیرید. جدولی برای کودک رسم کنید و هر روز در آن یادداشت کنید که شب قبل را خشک گذرانده یا خیس. به‌ازای شب‌های خشک به او ستاره بدهید و بعد از آنکه چند ستاره گرفت، تشویقش کنید.

 

استفــــاده از زنگ هشــــدار دهنده

در کودکی که رختخوابش را خیس می‌کند، باید راه عصبی مغز به مثانه تقویت شود. زنگ‌های هشداردهنده برای تقویت این مکانیسم به‌کار می‌روند. یک گیرندة رطوبت، بلافاصله پس از شروع ادرار کردن کودک، در رختخواب او فعال می‌شود و زنگ را به‌صدا درمی‌آورد. برخی از این زنگ‌ها لرزشی هستند که برای کودکانِ دچار مشکلات شنوایی یا آنهایی که به همراه سایرین در یک اتاق می‌خوابند به‌کار می‌روند. هنگامی که کودک بیدار می‌شود و به سمت توالت می‌رود، این زنگ هشداردهنده عضلات سقف لگن را تحریک و منقبض می‌کند. در نتیجه، جلو خروج بیشتر ادرار گرفته می‌شود. به‌تدریج کودک می‌آموزد که پیش از به‌صدا درآمدن زنگ از خواب بیدار شود یا تمام شب را بدون نیاز به ادرار کردن به‌ خواب رود. به این ترتیب، مشکل شب‌ادراری حل می‌شود. استفاده از این روش برای کودکان زیر هفت سال مناسب نیست. زیرا کودک باید آن‌قدر بزرگ شده باشد که مشکل شب‌ادراری را دریابد و، به‌عنوان بخشی از درمان، با والدین و پزشک همکاری کند. براساس آمار به‌دست‌آمده، این زنگ‌ها می‌توانند تا 70 درصد در درمان شب‌ادراری مؤثر باشند. اما در 10 الی 15 درصد موارد، احتمال عود شب‌ادراری وجود دارد. توصیه می‌شود که استفاده از این زنگ‌ها حداقل سه هفته پس از خشک شدن رختخواب کودک ادامه یابد. به‌‌نظر می‌رسد که درمان هر کودک با این روش به چهار الی پنج ماه زمان نیاز دارد.

 

درمان دارویی شب‌ادراری کودکان

داروها بسیار سریع‌تر از زنگ‌های هشداردهنده عمل می‌کنند، بخصوص در کودکانی که به اردو یا سفر چند‌روزه می‌روند. اما این داروها، به‌جای معالجه کردن عارضه، آن را برای مدت کوتاهی پنهان می‌کنند.

 


* اسپری استنشاقی دسموپرسین برای مدت زمان کوتاه مفید است. این دارو باعث کاهش تولید ادرار می‌شود، بسیار سریع اثر می‌کند و عوارض جانبی بسیار کمی دارد. طرز مصرف آن به صورت یک پُف در هر سوراخ بینی قبل از خواب است.

 

 

* داروی ایمی‌پرامین هم که در درمان افسردگی بالغین به‌کار می‌رود، با بهبود وضعیت خواب کودک، از عارضة شب‌ادراری جلوگیری می‌کند. همچنین این دارو، با اثر بر عضلات مثانه، مانع شب‌ادراری می‌شود. به‌خاطر داشته باشید که نباید بیش از سه ماه از این دارو استفاده کنید زیرا می‌تواند موجب تغییر رفتار کودک شود.


* در مورد برخی کودکان که عضلات مثانة آنها قبل از پر شدن کامل مثانه منقبض می‌شود، اکسی‌بوتین کاربرد دارد.

 

 

عــــــــــود شب‌ ادراری

گاه کودکانی که مدت‌های طولانی رختخواب خود را خیس نکرده‌اند، دوباره شروع به شب‌ادراری می‌کنند. این عارضه در اغلب موارد علت روانی دارد. کودک به‌دلیلی که می‌تواند تولد یک خواهر یا برادر جدید باشد مضطرب و نگران است. چنین کودکی نیاز به مشاورة روانی دارد و لازم است با او دربارة آنچه نگرانش می‌کند صحبت شود. از هر صد کودک مبتلا به شب‌ادراری، یک تا دو کودک تا پانزده سالگی رختخواب خود را خیس می‌کنند. شب‌ادراری عارضه‌ای پردردسر ولی خوش‌خیم است و در بیشتر موارد به‌سادگی برطرف می‌شود. بسیاری از کودکان سعی می‌کنند بیدار بمانند تا جلو این اتفاق را بگیرند. باید به چنین کودکانی اطمینان داد که این مسئله دیر یا زود حل خواهد شد. پزشک و پدر و مادر در کنار او هستند و او را حمایت می‌کنند تا مشکل به‌طور کامل برطرف شود. 

 

شب ادرارى یا ناتوانى در کنترل ادرار (Enuresis)، یکى از اختلالات رایج دوران کودکى است که در بعضى موارد مى تواند مسائل و مشکلات جدى روان شناختى مثل کاهش عزت نفس، احساس شرمسارى، خودکم بینى و پرخاشگرى به دنبال داشته باشد. براساس تعریف انجمن روان شناسان، زمانى که کودک (۵ سال به بالا) به طور مکرر دو بار در هفته و در مدت سه ماه متوالى، بدون داشتن بیمارى جسمانى خاصى مثل دیابت، صرع، عفونت هاى سیستم ادرارى، نارسایى هاى سیستم عصبى و... رختخواب خود را خیس کند، دچار مشکل شب ادرارى یا ناتوانى در کنترل ادرار است. میزان شیوع این اختلال به دلیل تنوع علل و معیارهاى اجتماعى گوناگون قدرى مشکل است، ولى آمارها نشان مى دهند که تقریباً ۸۵ درصد کودکان تا سن پنج سالگى قادرند در طول شب خشک بخوابند و ۱۵ درصد باقى مانده نیز با کمى  آموزش و حمایت والدین و مربیان شان مى توانند پاکیزه خوابیدن را بیاموزند. تنها ۲ _ ۱ درصد کودکان هستند که تا سن ۱۵ _ ۱۴ سالگى توانایى کنترل ادرارشان را هنگام خواب هنوز به دست نیاورده اند.

 

انـــواع شب ادرارى در کـــــودکان

به طور کلى، شب ادرارى هاى کودکان به دو گروه تقسیم مى شوند.
گروه اول، کودکان خردسال زیر پنج سال که هنوز مراحل کنترل ادرار را در طول شب نیاموخته اند. گروه دوم، کودکانى که بعد از سه ماه متوالى که قادر بوده اند شب ها خشک بخوابند، مجدداً دچار ناتوانى در کنترل ادرارشان شده اند.

 

عـــوامل موثــــر در بــــــروز شب ادرارى 

محققان بر این باورند که شب ادراریهاى گروه اول، ناشى از نارسایى و عدم رشد کافى اندامهاى دفع ادرار، عوامل رشد، وراثت و مشکلات هورمونى است و شب ادراریهاى گروه دوم، حاصل مشکلات کلیوى، مثانه، مجارى ادرارى، عفونتهاى گوناگون سیستم دفع ادرار، تنشها، استرسها و فشارهاى روحى - روانى ناشى از تغییرات زندگى کودک است.

 

تاخیــــــر در رشـــد اندامهــــا
رایج ترین علت ناتوانى کودکان در کنترل ادرار، تاخیر در رشد اندام ها و سیستم اعصاب مرکزى آنهاست که موجب کاهش توانایى آنان بر عمل تخلیه مثانه مى شود. زمانى که مثانه کودک پر مى شود، اندام هاى عصبى دفعى پیام هایى که به مغز مى فرستد، کودک را براى دستشویى رفتن هوشیار مى کنند. چنانچه این بخش از سیستم عصبى کودک دچار ضعف و تاخیر در رشد باشد، پیام عصبى لازم به مغز نمى رسد.

 

اختــــلالات خــــــواب

بررسى نوارهاى مغزى کودکان شب ادرار نشان مى دهد که نارسایى امواج مغز و افزایش فعالیت آن مى تواند در بعضى موارد مانع از بیدار شدن به موقع کودک براى دستشویى رفتن شود. به عبارت ساده تر، این گروه از کودکان ممکن است خوابى کاملاً طبیعى و آرام داشته باشند، ولى براى بیدار شدن به موقع دچار مشکل مى شوند.

 

عامـــل وراثت

تحقیقات نشان مى دهند که تقریباً ۷۵ درصد کودکان مبتلا به شب ادرارى، داراى والدین و یا خواهر و برادرهایى بوده اند که آنها نیز این مشکل را داشته اند. این احتمال در بین کودکان شب ادرار که یکى از والدین شان مبتلا به شب ادرارى بوده است ، به ۵۰ درصد مى رسد و چنانچه سابقه خانوادگى این بیمارى در آنها موجود نباشد، فرزند شان نیز به طور حتم تا ۶ سالگى این مشکل را پشت سر خواهد گذاشت. آزمایش هاى گوناگون نشان داده اند که ژن حامل اختلال شب ادرارى بر روى کروموزم شماره ۱۳ قرار دارد.

 

مشکـــــلات هـــــورمونى
تحقیقات نشان مى دهند میزان هورمون کاهش ادرار (ADH)در کودکان شب ادرار به حد طبیعى نیست. میزان ترشح طبیعى این هورمون در کودکان سالم (در طول خواب) موجب کاهش فعالیت کلیه ها و دیرتر پرشدن مثانه (در طول ۱۲ _ ۸ ساعت) مى شود. در حالى که در کودکان شب ادرار، عدم توازن این هورمون موجب بروز شب ادرارى در آنان مى شود.

 

عفـــــونتهـــاى سیستـــــم دفع ادرار
کودکى که مبتلا به عفونت هاى کلیوى و سیستم دفع ادرار است، بیش از کودکان سالم نیاز به دستشویى رفتن پیدا مى کند. این کودکان هنگام دفع، دچار احساس سوزش، درد و ناراحتى مى شوند و ادرار آنها اغلب کدر و بدبو است. همچنین تب و درد در ناحیه پشت (کلیه ها) از دیگر علائم عفونت هاى ادرارى است.

 

دیـــــابت
دیابت یا بیمارى قند در کودکان نیز مى تواند عاملى براى شب ادرارى آنان باشد. علائم دیابت عبارتند از: تکرر ادرار،  تشنگى بیش از اندازه، خستگى و بى حالى در طول روز، کاهش وزن و کم تحرکى، زیاد شدن اشتها و پرخورى.

 

عـــــوامل جسمانــــــــى
بعضى از تحقیقاتى که در زمینه علل شب ادرارى کودکان صورت گرفته است، نشان مى دهد که این کودکان داراى مثانه اى کوچکتر از حد معمول هستند. زمانى که والدین گزارشى از گنجایش کم مثانه کودک شب ادرارشان مى دهند، معمولاً این کودکان در طول روز هم دچار ناتوانى در کنترل ادرارشان هستند.

 

عـــــــــوامل روانشناختــــــى

در بعضى موارد نیز شب ادرارى کودکان عکس العمل و پاسخى، نسبت به تعارضات هیجانى، اضطراب ها و نابسامانى هاى عاطفى کودک است. پژوهش هاى روان شناسان و دیگر متخصصان بهداشت روانى کودکان نشان مى دهد، بچه هایى که درگیر تغییرات و دگرگونى هایى در محیط خانه و مدرسه خود هستند، گاهى دچار شب ادرارى مى شوند. بحران عاطفى در خانه و خانواده نیز مى تواند منجر به بروز این اختلال در کودکان شود. تغییر منزل یا مدرسه، انتقال به شهر دیگر، طلاق و جدایى والدین، تولد نوزاد جدید در خانواده، بدرفتارى و خشونت هاى خانوادگى، فشارها و استرس هاى گوناگون و... مى توانند عاملى براى ناتوانى کودک در کنترل ادرارش باشند. در اغلب موارد نیز کودکان نسبت به این گونه تغییرات عاطفی_ هیجانى خود آگاه نیستند و نمى دانند که بین شدت احساسات و شب ادرارى آنان ارتباطى وجود دارد.

 

روشهاى درمــــان شب ادرارى کــــــودکان  

اولین گام براى درمان کودکان شب ادرار آن است که والدین و اعضاى موثر خانواده سعى کنند با رعایت برنامه اى منظم براى خواب و خوراک کودک، خشک خوابیدن در طول شب را به او بیاموزند. در این زمینه توجه به نکات زیر مى تواند مفید باشد:


۱- هیچ گاه از تنبیه، سرزنش، انتقاد و یا شرمنده کردن کودک براى درمان و کاهش شب ادرارى او استفاده نکنید.
۲- قبل از این که کودک براى خوابیدن به رختخواب برود، به او یادآورى کنید که به دستشویى برود. اگر کودک گفت که نیازى به دستشویى ندارد، از او بخواهید که به هرحال سعى کند، مثانه اش را خالى کند.
۳- نوشیدن مایعات را دو ساعت قبل از خواب محدود کنید (حتى غذاها و خوراکى هایى که آب زیادى دارند مثل بستنى،  ژله، سوپ و...).
۴- سعى کنید کودک را چند بار در طول شب بیدار کنید. نایلون و یا مشمعى زیر ملافه تشک کودک پهن کنید تا بتوانید در صورت نیاز تنها ملافه را عوض کنید.
در نظر داشته باشید،  تقریباً ۹۸ درصد شب ادرارى هاى کودکان به تدریج تا سنین ۱۲ _ ۱۰ سالگى بهبود مى یابند. به طور کلى روش هاى درمان شب ادرارى کودکان به دو گروه تقسیم مى شوند،  درمان هاى غیردارویى و درمان هاى دارویى.


الف) درمانهاى غیـــــــر دارویـــــــــــى

مثل روشهاى انگیزشى، استفاده از وسایل و زنگ هاى حساس به رطوبت، ورزش هاى مخصوص تقویت مثانه، درمان هاى روان نشاختى، رژیم غذایى و....


روشهاى انگیـــــزشــــى:

بر طبق این روش ها به کودک کمک مى شود تا شرایط خود را بهتر درک کند و دچار احساس ناتوانى، ضعف عزت نفس و خودکم بینى نشود. به عبارتى خود را عامل اختلال نداند بلکه تلاش کند تا نقش موثرى در بهبود و روند درمان ایفا کند. یکى از این روش ها استفاده از رژیم هاى غذایى و نمودار روزانه است که طى آن کودک سعى مى کند با یک برنامه تنظیم شده و کاهش نوشیدنى هاى گوناگون در طول شب، خود را کنترل کند و خشک بخوابد. معمولاً این شیوه درمان در ۲۵ درصد موارد موجب کاهش ۷۰ درصد از شب ادرارى کودکان مى شود.


استفــــاده از وســــــایل و زنگهـــاى حســـاس به رطـــــــــوبت:

یکى از موفق ترین شیوه هاى کاهش شب ادرارى کودکان، استفاده از وسایل حساس به رطوبت است. این زنگ ها دونوع هستند، دسته اول به زیرشلوارى کودک و دسته دوم به ملافه رختخواب کودک بسته مى شوند. در هر دو حالت با کمترین نم و رطوبتى به صدا در مى آیند و کودک را از خواب بیدار مى کنند. بعد از مدتى که کودک نسبت به زمان پر شدن مثانه اش حساس مى شود و قبل از آن که رختخوابش را خیس کند،  بیدار مى شود و به دستشویى مى رود. چنانچه کودک نسبت به صداى زنگ حساس نباشد، وظیفه والدین است که فوراً او را بلند کنند و به دستشویى ببرند. هنگام استفاده از این گونه وسایل، باید زیرشلوارى کودک مجدداً عوض شود و هیچ گونه رطوبتى نداشته باشد تا دستگاه درست کار کند. در طول درمان،  هیچ گاه کودک را تنبیه و سرزنش نکنید، خیلى آرام و خونسرد بلند شوید و بدون کمترین دلخورى و اوقات تلخى او را به دستشویى ببرید. باز هم به خاطر داشته باشید که کمک ها و همراهى هاى شما مى تواند مشکل کودک را تخفیف دهد، پس او را به دلیل مشارکتش در برنامه درمان، تشویق و ترغیب کنید تا کودک دچار بحران روحى نشود. براساس گزارش هاى مختلف تقریباً ۷۰ درصد از شب ادرارى هاى نوع اول با استفاده از این شیوه بهبود مى یابند. پزشکان و متخصصان کودک پیشنهاد مى کنند، کودکانى که از این روش براى درمان خود استفاده مى کنند، بهتر است تا سه هفته بعد از این که توانستند کاملاً خشک بخوابند، از دستگاه هاى حساس به رطوبت استفاده کنند.


ورزشهـــاى مخصـــــــــوص تقـــویت مثانــــه:

گروهى از پزشکان و متخصصان کودک توصیه مى کنند براى درمان شب ادرارى کودکان مى توان آنها را تشویق کرد تا ورزش هاى کششى و حرکات بدنى اى انجام دهند که موجب گنجایش بیشتر مثانه آنها و بالارفتن توان کنترل بیشتر آنها بر اعمال مثانه شان مى شود. این حرکات و نرمش ها در طول روز انجام مى شود و زمانى که کودک احساس مى کند مثانه اش پر شده است، سعى مى کند با کشش بدنى، گنجایش آن را بیشتر کند. روش دیگر آن است که از کودک مى خواهند هنگامى که در طول روز به دستشویى مى رود تا ادرار کند، چند لحظه اى جلوى ریزش ادرارش را بگیرد و دوباره  ماهیچه انتهایى مجراى ادرارى اش را رها کند. این کار موجب تقویت ماهیچه هاى انتهایى مجراى ادرارى مى شود. نتایج تحقیقى که در این زمینه صورت گرفته است نشان مى دهد، ۶۶ درصد کودکانى که از این روش استفاده کرده اند، تا ۲۰ درصد بهبود یافته اند و توانسته اند روند درمان را پس از مدتى تسریع بخشند.


درمانهـــــــــاى روانشناختــــى:

یکى دیگر از روش هاى درمان شب ادرارى در کودکان استفاده از روش هاى روان شناختى است، به ویژه در مواردى که شب ادرارى کودک ناشى از تغییرات و تعارضات عاطفى _ هیجانى (مثل تولد نوزاد جدید، شرایط استرس آور درسى _ مدرسه اى و...) و یا بحران هاى عاطفى (مثل جدایى و طلاق والدین، درگیرى هاى خانوادگى و...) است. اساس درمان هاى روان شناختى، کمک به کودک و خانواده اش براى یافتن عامل و علت اصلى شب ادرارى کودک است. این روش ها به آنها یاد مى دهد که چگونه با کودک شب ادرار باید کنار آمد و به او کمک کرد تا با مشکلش روبه رو شود و درصدد حل آن برآید. از جمله درمان هاى روان شناختى، روش تشویقى است که براساس آن والدین جدول هفتگى اى تهیه مى کنند و شب هایى را که کودک توانسته خشک بخوابد در آن علامت مى زنند (ستاره اى به کودک مى دهند). بعد از آن که تعداد علامت ها (ستاره ها) به ده رسید،  جایزه اى که کودک انتخاب مى کند،  برایش فراهم مى آورند.


ب) درمانهــــــــاى دارویـــــــــى
در سال هاى اخیر، براى درمان شب ادرارى کودکان از دارودرمانى استفاده مى شود. بسیارى از  این داروها، عملاً براى درمان مشکلات دیگرى مثل، افسردگى، اضطراب و... تجویز مى شوند. ایمى پرامین یکى از رایج ترین داروهاى ضدافسردگى است که براى درمان شب ادرارى به کودکان هم داده مى شود. این دارو تا میزان ۳۰ درصد مى تواند شب ادرارى کودک را کاهش دهد.


ایمـــى پــــرامین :

براى کنترل ادرار در طول شب (و حتى روز) داده مى شود. لازم به ذکر است که این گونه داروها براى درمان بلندمدت شب ادرارى کارایى ندارند. به عبارت دیگر، اگر دارو قطع شود، کودک مجدداً دچار شب ادرارى و عدم کنترل بر مثانه خواهد شد. مشکل دیگرى که این گونه داروها پدید مى آورند، عوارض جانبى آنهاست، به خصوص که این عوارض در کودکان شدیدتر است. چنانچه کودکى به ناچار از شیوه دارودرمانى براى حل مشکل شب ادرارى اش استفاده مى کند، بهتر است حتماً زیر نظر پزشک متخصص باشد.


داروهاى دسمــــــــــــوپسین:

انواع دیگر داروهایى که براى حل مشکل شب ادرارى کودکان به کار برده مى شوند، استفاده از داروهاى دسموپرسین است. این داروها موجب تغییراتى در هورمون هاى بدن (ADH) مى شوند. این شیوه درمان، در مورد کودکانى مى تواند موثر باشد که هورمون ADH در بدن شان دچار نارسایى است. این دارو موجب کاهش آب ادرار و دیرتر پرشدن مثانه کودک در طول مدتى که خواب است، مى شود. مصرف این دارو براى کودکان خردسال به صورت افشانه اى و در بینى است. اغلب والدین گزارش کرده اند که استفاده از این دارو خیلى سریع مى تواند شب ادرارى را در کودکان کاهش دهد. پزشکان نیز توصیه مى کنند اگر کودک توانست بعد از سه ماه که از این دارو استفاده کرد، خشک بخوابد، بهتر است مصرف آن را به تدریج کاهش داد. متاسفانه این گروه داروها هم مثل داروهاى ضدافسردگى، زمانى که مصرف آنها قطع مى شود، تاثیر خود را در بدن کودک از دست مى دهند و مجدداً علائم شب ادرارى در او ظاهر مى شود. در این گونه موارد، گروهى از پزشکان پس از شروع دوباره شب ادرارى، تجویز دارو را از سر مى گیرند و گروهى از والدین تصمیم مى گیرند صبورانه با این مشکل فرزندشان در خانه کنار بیایند و فقط شب هایى که کودک دور از خانه اش مى خوابد، از این گونه اسپرى ها و داروها استفاده کنند. اگر چه شب ادرارى هاى کودکان گاهى سبب ناراحتى والدین، اعضاى خانواده و خودِ کودک مى شود، اما خوشبختانه در اغلب موارد بدون درمان خاصى بهبود مى یابند. اما از آن جایى که گاهى این مشکل مى تواند علامت بیمارى جسمانى حادى باشد، بهتر است براى حل مشکل و درمان به موقع با پزشک متخصص مشاوره اى انجام دهند. در نظر داشته باشید، انتخاب بهترین شیوه درمان در هر کودکى متفاوت است و باید متناسب با شرایط جسمى _ روحى او انتخاب شود.

 

 

شب ادراری کودکان مشکلی است که برای کودکان وخانوادة آنها از زمانهای دور موجود بوده است . شرح خیس کردن کودکان در نوشته های 1550 سال قبل از میلاد هم دیده می شود لذا علی رغم پیشرفت دانش بشر در مورد مکانیسم ایجاد شب ادراری هنوز معلومات ما در مورد چگونگی ایجاد شب ادراری و نحوه درمان قطعی آن کامل نیست.

 درمــــــــان :

درسن شیرخوارگی ادرار کردن طفل کاملا رفلکسی و بی اختیار است . در این سن, پر شدن مثانه باعث تحریک گیرنده هایی در جدار مثانه می شود و هرچه مثانه پرتر باشد این تحریکات بیشتر می شود تا اینکه رفلکسی از طریق این گیرنده ها ونخاع ایجاد شود و منجربه انقباض مثانه و تخلیه آن گردد . با بزرگتر شدن کودک وتکامل مراکز عصبی,بنظرمی رسد که درسن1تا2سالگی کودک می تواند پر شدن مثانه خود را درک کند و تدریجا این توانایی را بدست می آورد که مدت کمی تخلیه مثانه را به تعویق بیاندازد در سالهای دوم تا سوم عمر , با تکامل مراکز عصبی , مغز کنترل بیشتری روی اعمـال مثانه پیدا می کند و در نتیجه طفل قادر می شود که مدت بیشتری ادرار را در مثانه نگاه دارد معمولا تا سه سالگی اکثر اطفال بخوبی قادرند ادرارشان را در روز کنترل کنند اما توانایی کنترل ادرار در شب , اکثرا دیرتر حاصل می شود . در سن 4 تا 5 سالگی مراکز عصبی مغز قادرند انقباضات مثانه را در خواب هم کنترل کنند بعلاوه تا این سن ظرفیت مثانه کودک هم زیاد شده و می تواند حجم بیشتری ادرار را نگاهداری کند. البته این روند تکامل در جوامع گوناگون سرعت یکسانی ندارد . حتی دریک جامعه هم در طبقات مختلف می تواند متفاوت باشد. وحتی در دختر ها معمولا این کنترل زودتر از پسر بچه ها بوجود می آید.

 

‏تعــــــریف شب ادراری :

در صورتی که کودکی به طور مکرر حداقل 2 بار در هفته و به مدت حداقل 3 ماه پیاپی بدون استفاده از داروهای ادرار آور و یا بدون داشتن بیماریهای زمینه ای مانند دیابت و صرع و بیماریهای سیستم اعصاب بستر خود را خیس کند , و سن کودک بالای 5 سال باشد, می توان او را بعنوان کودک دچار شب ادراری مورد بررسی قرار داد. بطور کلی شب ادراری در 10 تا 15% کودکان حدود 6 ساله موجود است اما هر چه سـن بالاتـر می رود تعدادی ار کودکان خود بخود بهبودی پیدا می کنند . بطوریکه در سن 10 سالگی حدود 5% از کودکان و در 15 سالگی تنها 1% کودکان شب ادراری دارند. و باید توجه داشت که شب ادراری در پسرها 2 تا 3 برابر دختر هاست.

 

علـــل شب ادراری در کــــودکان:‏

در بیش از 80% از موارد ، کودک مبتلا به شب ادراری هیچ بیماری و یا عیب و نقص عضوی و بدنی ندارد و در کمتر از 20% موارد ممکن است بیماری هایی مانند : دیابـت , عفونت ادراری , بیماریهای مادرزادی کلیه , نوعی کم خونی و عیوب نخاع و بیماریهای سیستم اعصاب , علت شب ادراری باشد . که خوشبختانه در مورد فرزند شما با توجه به معاینات وآزمایشات انجام شده اینگونه مشکلات وجود ندارد . لذا شب ادراری در فرزند شما یک بیماری تلقی نمی شود و آیندة کودک شما کاملا روشن است . و این شب ادراری سرانجام حتی بدون درمان برطرف خواهد شد.

 

توجه داشته باشید این خیس کردن , در هنگام خواب اتفاق می افتد , و کودک شما هیچگونه دخالتی در آن ندارد لذا تنبیه و تحقیر طفل در نزد خودتان یا دیگران ویا مسخره کردن وی , نه تنها هیچگونه تاثیری در بهبودی آن ندارد بلکه با ایجاد فشار روحی وضع کودک را به مراتب بدتر می کند. ثابت شده است عوامل ارثی و سوابق والدین نیز در بروز شب ادراری موثر است . اما باید توجه داشت همانطور که زمان راه افتادن و حرف زدن بچه ها با همدیگر متفاوت است , روند بالارفتن ظرفیت مثانه و زمان قدرت کنترل مثانه نیز در کودکان ممکن است باهم متفاوت باشد.

 

مسایل روحی و عاطفی از مهمترین علل شب ادراری هستند . این مورد بخصوص در نزد کودکانی دیده می شود که قبلا کنترل ادرار داشته اند اما اکنون دچار شب ادراری شده اند. از جمله عوامل روحی که می تواند سبب شب ادراری گردد میتوان از موارد زیر نام برد:

  • تولد یک نـــوزاد درخانواده که موجب می شود توجه پــدر و مـادر به نــوزاد معطوف گردد و به کودک بزرگتــــر کمتر مورد توجه قرار گیرد .
  • جدایـــی پـــدر و مـــادر
  • اختلافات و کشمکشهـــای درون خانـــواده
  • جابجایـــی خانواده
  • مسافـــرت یا فوت یکی از والدین
  • تحقیـــر و تنبیه بیش از حد بزرگتـــر ها نسبت به کودک
  • ایجــاد تــرس و هیجــان و اضطــراب شدید در کودک با شنیدن ویا دیدن مناظر, فیلمها ویا بازی های ترسناک کامپیـــوتری
  • از دیگر عوامل بسیار مهم در شب ادراری که به تازگی و در سالهای اخیر بسیار اهمیت پیدا کرده است , آلرژی و حساسیت کودک به غذا ها و بخصوص شیـــر گاو است . لذا باید دقیقاً توجه داشت که در چه شبهایی و با مصرف چه موادو یا غذاهایی این شب ادراری تشدید می شود. تا از مصرف آنها پرهیـــز گردد .

قبلا تصور می شد که کودکان مبتلا به شب ادراری خواب عمیق تری دارند و یا شب ادراری ناشی از اختلال در خواب و بیدار شدن کودک است . اما بتازگی نشان داده شده است که بین خواب کودکان مبتلا به شب ادراری و سایر کودکان تفاوتی وجود ندارد و خیس کردن در هر مرحله از خواب ( چه در مرحله خواب عمیق و چه در مراحل خواب سطحی ) ممکن است اتفاق بیافتد.

 

 

۱- از بین بردن تمامی فاکتورها و مسایل عاطفی و روحی که منجر به اضطراب و مشکلات عصبی در کودک می شود ( در قسمت قبلی به آن اشاره شد)

 

۲- استفاده ازتشکچه های زنگ دار که در صورت تماس با اولین قطره ادرار زنگ آن بصدا درمی آید و موجب بیداری کودک می شود. استفاده از این دستگاه باعث می شود که ظرف چند هفته یک رفلکس شرطی درکودک ایجاد شود بطوری که حتی پرشدن مثانه نیزمیتواند بتدریج باعث بیدار شدن کودک گردد.

 

۳- در روز باید مایعات زیادی استفاده گردد و به کودک آموزش داد تاحتی الامکان در طول روز ادرارکردن را به تاخیر اندازد تا حجم مثانه بیشتر شده و در طول شب دیرتر پر گردد، بدیهی است ار غروب آفتاب به بعد لازم است مصرف مایعات و غذاها و میوه های آبدار به حداقل برسد و کودک حتما قبل از خوابیدن ادرار کند.

 

۴- تشویق طفل هم در انجام این تمرینات و رعایت دقیق درمانهای دارویی و غیر دارویی بسیار مؤثر است . حتی می توان کودک را به ازای هر چند شب که خیس نمی کند تشویق نمود و در صورت عدم خیس کردن برای مدت طولانی برای وی جایزه ای نیز خرید . (‌این مسئله در مورد کودکانی که در طول روز در لباس خود نم می زنند نیز صادق است )

 

۵- درمانهای دارویی که از جمله آنها ایمی پیرامین است . ایمی پیرامین دارویی است که در درمان تعدادی از ناراحتی های روحی و افسردگی بکار می رود لذا ممکن است شما از مصرف آن اکراه داشته باشید . اما باید توجه داشته باشید تاثیر این دارو جدا از خاصیت ضد افسردگی آن است و از طریق تاثیر بر اعصاب مثانه عمل میکند. لذا می توانید بدون دغدغه آنرا مصرف نمایید چرا که این دارو عوارضی برای کودک شما ندارد. در 25 تا 40% کودکان بدنبال مصرف این دارو بهبودی حاصل می شود اما از آنجائیکه پس از قطع دارو ممکن است شب ادراری مجددا عود نماید,لازم است این دارو حداقل برای سه ماه مصرف شود و قطع آن نیز تدریجی باشد . از داروهای دیگر می توان از قرص و اسپری بینی دسموپرسین و قرص اکسی بوتینین نام برد که در موارد خاصی می تواند مفید باشد .

 

۶- درمانهای روانپـــــزشکی بیشتر در مورد کودکانــــی بکار می رود که از مسایل روحــی و روانــی زیادی رنج می برند.

 

در پایـــان متذکـــــر می شـــــوم :

اگر چه شب ادراری سبب ناراحتی خانواده وخود کودک می گردد اما خوشبختانه در اکثر بچه ها بهبود پذیر است و حتی بدون درمان نیز این عارضه ممکن است برطرف گردد. اما از آنجائیکه شب ادراری ممکن است علامت بسیاری از بیماریهای مهم و جدی در کودک باشد , درمانهای توصیه شده برای کودک خود را هیچگاه جهت دیگران تجویز نفرمایید چون برای اثبات وجود و یا عدم وجود این بیماریها , بررسی و معاینه کودکان مبتلا به شب ادراری توسط پزشک حاذق ضروری است.

 



موضوع مطلب : کودکان
پنجشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸٩ :: ۱٠:٠٢ ‎ب.ظ ::  نويسنده : مجید

بازی و اسباب بازی برای کودکان بسیار مهم می باشد. به طوری که آنها بیشترین ساعات بیداری خود را به بازی و فعالیت می پردازند. کودکان زمان بازی را بسیار دوست داشته و این زمان را  بر هر چیز دیگری مقدم می دارند. انتخاب اسباب بازی مناسب برای کودکان در هر سنی بسیار حائز اهمیت است. به طوری که بهترین و مناسب ترین اسباب بازی برای کودکان به ویژه در سنین پیش دبستانی، اسباب بازی های آموزشی است. چرا که این گروه از اسباب بازی ها موجب پرورش تفکر، تخیل، سرگرمی، لذت و مهمتر از همه یادگیری در کودک می گردد و او را با مفاهیم و دنیای پیرامون آشنا می سازد. علاوه بر اینها، اسباب بازی باید از ایمنی و کیفیت لازم برخوردار باشد. به اعتقاد انجمن جهانی تعلیم و تربیت دوران کودکی ( ACEI )، اگر اسباب بازی های کودکان به دقت انتخاب شوند، موجب ارتقای کیفیت بازی و رشد کودک می گردند. اسباب بازی های آموزشی، نقش بسزایی در رشد کودکان پیش دبستانی ایفا می نمایند. آنها موجب بالا رفتن هوش، مهارتهای اجتماعی و همچنین رفتارهای احساسی کودکان می گردند. اینگونه اسباب بازی ها طراحی شده اند تا دید وسیع تری در گروه های سنی مختلف ایجاد نمایند.

 

هدف از اسباب بازی های آموزشی:

به طور کلی اسباب بازی های آموزشی دو هدف عمده دارند: یکی سرگرمی و دیگری توسعه مهارتهای کودکان. اولین هدف کاملا روشن است. کودکان دوست دارند که بازی کنند. بنابراین تمام اسباب بازیها به انضمام اسباب بازیهای آموزشی، برای کودکان جنبه سرگرمی دارند مگر اینکه کودک، خود تمایلی به بازی کردن نداشته باشد. دومین هدف اسباب بازی های آموزشی توسعه مهارتهای کودکان می باشد. اما این هدف برای همگان کاملا واضح  و روشن نیست. بیشتر والدین فکر می کنند که تنها هدف اسباب بازی ها تفریح و سرگرمیها نمی دانند که اسباب بازی های آموزشی برای کمک به آموزش بهتر کودکان طراحی شده اند. به همین دلیل است که در انتخاب اسباب بازی، بیشتر اسباب بازی هایی که جنبه لوکس و فانتزی دارند را برای کودکانشان خریداری می نمایند.

 

اسباب بازی های مناسب برای کودکان پیش دبستانی

اسباب بازی های علمی و طبیعی:

اسباب بازی های علمی برای این گروه سنی، دنیایی از علم هستند. اینگونه اسباب بازی ها این شانس را به کودک می دهند که دنیای اطراف را کشف کرده و دامنه دانستنی های خود را افزایش دهند. اما متاسفانه والدین هنگام انتخاب اسباب بازی، کمتر به دنبال خرید اینگونه اسباب بازی ها هستند.

 

پازل ها و بازی های حل مسئله:

 امروزه پازلها و بازیهای حل مسئله در اشکال و ابعاد مختلف به وفور در بازار یافت می شوند. کیفیت و طراحی آنها نیز روز به روز بهتر و متنوع تر می شود. پازلها با توجه به ماهیتی که دارند قدرت تمرکز، تفکر خلاق و منطقی را در کودکان افزایش داده و کودکان را وادار به تفکر می کنند. کودک با تمرکز بر روی پازل به راحتی قطعه ها را جابجا کرده و آنرا حل می کند. به طوری که در بعضی مواقع موجب حیرت والدین خود می شود. پازلها و بازیهای حل مسئله بهترین نوع اسباب بازی های آموزشی برای کودکان سنین پیش دبستانی هستند. زیرا  آنها چند بعدی و قابل لمس هستند، مدلهای مختلف برای سنین مختلف وجود دارد و کودک می تواند به تنهایی و یا با دوستان خود به بازی بپردازد.

 

لگو:

لگوها قطعاتی هستند که کودکان از طریق متصل کردن آنها به یکدیگر، اشکال مختلفی را می سازند. این بازی بسیار مورد توجه و علاقه کودکان می باشد. لگوها به تفکر، ابتکار و خلاقیت کودک کمک بسیاری می نمایند.

 

تخته سیاه یا وایت برد:

تخته سیاه یا وایت برد یکی از انعطاف پذیرترین اسباب بازی های گروه سنی پیش دبستانی است که برای رشد خلاقیت کودکان بسیار مفید هستند. کودک از طریق تخته سیاه یا وایت برد، نوشتن و نقاشی کردن را تجربه کرده و نقش افراد مختلف به ویژه معلم را بازی می کند.

 

ابزار و آلات موسیقی:

موسیقی نقش بسزایی در رشد فکری و شخصیتی کودک دارد. اگر کودک شما کوچکترین توجهی به موسیقی نشان می دهد، وقت آن است که او را با یک ابزار واقعی موسیقی آشنا کنید. والدین می توانند با در اختیار گذاشتن آلات گوناگون موسیقی همچون پیانو، گیتار و ... در سایز کوچک، دید کودک را در موسیقی گسترش داده و این فرصت را به کودک بدهند که نه تنها عشق و علاقه خود را به موسیقی افزایش دهد بلکه مهارتهای هنری خود را  نیز به معرض نمایش گذاشته و خود را کشف نماید.

 

دوچرخه:

داشتن دوچرخه به عنوان اسباب بازی، برای یک کودک پیش دبستانی نهایت آرزوست. والدین باید هنگام خرید دوچرخه دقت کرده و سایزی که مناسب با قد و جثه کودک است را خریداری نمایند و از سلامت و استاندارد بودن دوچرخه اطمینان حاصل نمایند.

 

 

 



موضوع مطلب : دانستی معلم / کودکان / تربیتی
پنجشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸٩ :: ٩:٥٦ ‎ب.ظ ::  نويسنده : مجید

جای‌ تعجب‌ نیست‌ که‌ والدین‌ می‌ توانند در دعوای‌ فرزندان‌ نقش‌ مهمی‌ داشته‌ باشند. روشن‌ است‌ که‌ همیشه‌ نمی ‌توان‌ بچه‌ها را به‌ طور یکسان‌ مورد توجه‌ قرار داد؛ گاهی‌ بچه ‌ای‌ نیاز به‌ توجه‌ بیشتری‌ دارد.به‌ هر حال، هیچ‌ پدر و مادری‌ نمی‌ خواهند در محیطی‌ پر کشمکش‌ زندگی‌ کنند.به کارگیری‌ این‌ روش‌ها به‌ شما کمک‌ می ‌کند بین‌ بچه ‌هایی‌ که‌ با هم‌ اختلاف‌ دارند، صلح‌ و صفا به‌ وجود آورید.

 

۱. بــر رفتارهای‌ مثبت‌ کــــودکان‌ تاکید کنید .

بچه‌ها خیلی‌ زود درمی ‌یابند که‌ دعوا و مشاجره‌ باعث‌ جلب‌ توجه‌ بزرگترها می‌ شود؛ و این‌ در حالی‌ است‌ که‌ همکاری‌ آنها با یکدیگر، اغلب‌ مورد توجه‌ قرار نمی ‌گیرد. پس‌ وقتی‌ کودکان‌ به‌ طور مسالمت‌آمیز با هم‌ کنار می‌آیند، آنها را تشویق‌ کنید.

 

به دنیا آمدن فرزند جدید احساسات خاصی را در فرزندان قبلی بوجود می آورد. بروز نوعی حسادت در این موقعیت می تواند طبیعی باشد اما عملکرد شما و عدم غفلت از فرزند قبلی همهء اعضاء خانواده را در گذر از این موقعیت یاری می کند. نقش شما اساسی است. بیشتر بدانید...

 

برای کودکان اضافه شدن یک عضو جدید به خانواده ممکن است چندان خوشایند نباشد. واقعیت این است که اکثر کودکان در چنین موقعیتی احساس حسادت می کنند و به راحتی این احساس را در رفتارشان نشان می دهند. پذیرفتن فرزند جدیدی در خانواده برای کودکان سنین 1 تا 3 سال و نیمه مشکلتر است زیرا هنوز خیلی به والدینشان وابسته هستند. حتی گاهی عکس العملهای شدیدی از خود نشان می دهند که دقت شما را می طلبد. البته اگر حساسیتها خیلی بحرانی شد بهتر است نزد مشاور بروید. اما والدین برای آماده کردن فرزند بزرگتر چه اقداماتی می توانند به عمل آورند؟ آمادگی برای ورود عضو جدید، به حفظ آرامش طی این دوره انتقالی کمک می کند. خانم سارا ف. که یک پسر سه ساله و یک نوزاد دختر دارد تجربهء خود را برای ما نقل کرده است:

 

وقتی به دخترم شیر می دادم، سامان (پسرم) از من خواست با او توپ بازی کنم. او از دست کودک جدید خیلی ناراحت شد چون احساس کرد من درخواستش را رد کرده ام، و شروع به گریه کرد. لازم بود تا کاری کنم که غصه نخورد و بین او و خواهرش کینه بوجود نیاید. به او گفتم: وقتی خواهرت شیرش را خورد می توانی با او بازی کنی. بعد توپ کوچکی را که برای دخترم خریده بودم به او دادم تا بعد از شیر، به آرامی با او بازی کند. دراینجا حس کردم که از خوشحالی چشمانش برق زد و احساس یک برادر بزرگتر به او دست داد. ضمنا عکسی از اولین بازی دونفرهء آنها گرفتم و در اتاقشان قاب کردم.
در اینجا به ذکر چند نکته می پردازیم که شما می توانید به کودکتان کمک کنید فرد جدید را راحتتر بپذیرد:


۱. با هم نقش مـــــادر را بازی کنید. 

برای فرزند بزرگتر عروسک یا خرس مورد علاقه اش را بخرید و او را مامان عروسک بکنید. برایش توضیح دهید که نوزاد جدید خیلی ظریف و حساس است. بگذارید غذا دادن، بغل کردن و تمیز کردن نوزاد را با عروسکش امتحان کند. اجرای نقش مادر باعث می شود به هردوی شما خوش بگذرد .وقتی خوب از عهدهء کارش برآمد تشویقش کنید.

 

۲. اتاق نـــــوزاد را با هـــم تــــزئین کنید.

بگذارید فرزند بزرگتر یک نقاشی قشنگ مخصوص این اتاق بکشد و آن را همانجا نصب کنید. این کار باعث می شود احساس کند از گردونهء فعالیتهای خانه خارج نشده و در احساس خوشحالی ورود فرزند جدید سهیم است.

 

۳. از او بخواهیـــد در ماجــــــرا سهیـــــم باشد.

وقتی نوزاد را به منزل آوردید اجازه دهید کودک بزرگتر به شما کمک کند و از او یاری بخواهید. گرچه شما تلاش کرده اید ذهن او را برای ورود فرزند جدید آماده کنید ولی هنوز احتمال دارد از خود مقاومت نشان دهد. ممکن است دوباره مانند سالهای قبل بچگانه حرف بزند یا شیشه شیرش را بخواهد. این یک رفتار طبیعی است و زیاد طول نخواهد کشید. بگذارید این رفتار را داشته باشد و با او برخورد نکنید. حتما او را مانند قبل بغل کنید و نوازش نمائید و ببوسید و ابراز محبت به او را از قبل نیز بیشتر کنید. اوقات خاصی را فقط به او اختصاص دهید و با یکدیگر خلوت کنید. می توانید با هم بازی کنید یا برایش اختصاصا داستان بخوانید یا با او غذا بخورید.

 

۴. با هــــم کتاب بخـــوانید.

کودکان عاشق داستان خواندن شما هستند، مخصوصا اگر ماجرای کتاب در مورد آنها باشد. با هم به سمت یک کتابفروشی یا کتابخانه قدم بزنید و کتاب یا داستانی درمورد "برادر یا خواهر بزرگتر شدن" برایش بگیرید. از اوقاتی که تنها با هم هستید لذت ببرید و کتاب را برایش بخوانید. ملاحظه می کنید که راههای مختلفی برای آماده کردن فرزندان بزرگتر جهت قبول فرزند جدید وجود دارد. درک و آگاهی شما از فشارهائی که ورود فرد تازه به خانواده وارد می کند اعضاء خانه را در گذر از این دوره یاری خواهد کرد.  

 

۲. نقاط‌ شــــروع‌ درگیــــــری‌ را شناسایــــی‌ کنید.

 

هر مشاجره‌ و برخورد را ارزیابی‌ کنید و به‌ دنبال‌ عوامل‌ و انگیزه‌ها باشید. بچه‌ ها معمولاً وقتی‌ خسته‌ و گرسنه‌ می‌شوند یک‌ به ‌دو می ‌کنند. بعضی‌ اوقات‌ هم‌ احساس‌ می ‌کنند مورد بی ‌اعتنایی‌ والدین‌ قرار گرفته‌ اند و به‌ همین‌ علت‌ برای‌ جلب‌ توجه‌ به‌ دعوا پناه‌ می ‌برند. اگر عوامل‌ دعوا و اختلاف‌ را بشناسید و مورد توجه‌ قرار دهید، می ‌توانید از وقوع‌ آن‌ پیشگیری‌ کنید.

 

۳. به‌ علایق‌ و توانایی‌های‌ بچه‌ها احتــــرام‌ بگذارید و هر یک‌ را جداگانه‌ تشویق‌ کنید.

بهترین‌ روش‌ برای‌ این‌ که‌ بچه‌ ها از چشم‌ وهمچشمی‌ و رقابت‌ نادرست‌ بپرهیزند، این‌ است‌ که‌ اجازه‌ دهید شخصاً علایقشان‌ را دنبال‌ کنند. در این‌ صورت‌ آنها هر کدام‌ برای‌ خود سرگرمی‌های‌ جداگانه ‌ای‌ خواهند داشت. در ضمن، فعالیت‌های‌ آنان‌ باید با توانایی‌ هایشان‌ سازگاری‌ داشته‌ باشد؛ مثلاً در کار نظافت‌ حیاط، اگر بچه ‌ای‌ برای‌ زیر و رو کردن‌ خاک‌ باغچه، خیلی‌ کوچک‌ است‌ می ‌تواند در جمع‌آوری‌ برگ‌ های‌ خشک‌ کمک‌ کند. به‌ این‌ ترتیب‌ فرزند شما می‌ آموزد که‌ هر شخص‌ وظیفه ‌ای‌ دارد؛ حتی‌ اگر کارش‌ مهم‌ جلوه‌ نکند و کانون‌ توجه‌ دیگران‌ واقع‌ نشود.

 

۴. آنها را به‌ حــــرف ‌زدن‌ تشـــــویق‌ کنید.

وقتی‌ دعوای‌ بچه ‌ها شروع‌ می ‌شود، با آغاز کردن‌ یک‌ گفت‌ و گو به‌ آنها کمک‌ کنید که‌ با صلح‌ و صفا به‌ بحث‌ و مشاجره‌ پایان‌ دهند؛ مثلاً اگر بر سر یک‌ مداد شمعی‌ با هم‌ جدال‌ می‌ کنند، بگویید: نمی ‌دانم؛ هر دوی‌ شما همین‌ مداد شمعی‌ را می ‌خواهید. ببینید چطور می ‌توانید این‌ مشکل‌ را حل‌ کنید که‌ هر دو راضی‌ و خوشحال‌ شوند. بچه‌ ها برای‌ این‌ که‌ بتوانند با موفقیت‌ مشکل‌ را حل‌ کنند، لازم‌ است‌ صحبت‌ های‌ طرف‌ مقابل‌ را بشنوند و راه‌ حلی‌ پیدا کنند که‌ مورد توافق‌ هر دوی‌ آنها باشد. پیوسته‌ از طریق‌ صحبت، آنها را به ‌آرامی‌ راهنمایی‌ کنید. در نهایت‌ بچه‌ها می‌آموزند که‌ مشکلاتشان‌ را خودشان‌ حل ‌و فصل‌ کنند.

 

۵. قــــانــــون‌ وضــــع‌ کنید.

گاهی‌ نمی ‌توان‌ جلوی‌ دعوای‌ بچه‌ ها را گرفت، اما بیشتر اوقات‌ می ‌توانید خودتان‌ را درگیر ماجرا نکنید. شاید مشکل ‌ترین‌ درس‌ برای‌ تمام‌ والدین‌ این‌ باشد که‌ چه‌ مواقعی‌ باید بحث‌ های‌ کودکان‌ را نادیده‌ بگیرند. در این‌ زمینه، بایستی‌ از قبل‌ رفتارهای‌ غیرقابل‌ پذیرش‌ را صریحاً مشخص‌ کنید؛ مثلاً « زد و خورد » رفتاری‌ غیر قابل‌ قبول‌ است. در صورت‌ قانون ‌شکنی، قوانین‌ انضباطی‌ را اجرا کنید.

پیش‌ از تـــولد نــــوزاد

۱- با کـــــــــودک‌ صحبــــــت ‌کنید :

مثلاً توضیح‌ دهید که‌ خانواده‌ شامل‌ پدر، مادر و خواهر و برادرهاست؛ و در بسیاری‌ از خانواده‌ها تعداد فرزندان‌ بیش‌ از یکی‌ است. سه‌ چهار ماه‌ پیش‌ از ورود نوزاد، آماده‌ سازی‌ کودک‌ را شروع‌ کنید. اگر کودک‌ در سن‌ پیش ‌دبستان‌ یا دبستان‌ است‌ این‌ آماده‌ سازی‌ را زودتر آغاز کنید. به‌ کودک‌ نگویید برایش‌ یک‌ دوست‌ یا همبازی‌ می ‌آورید، زیرا او به‌ علت‌ خوابیدن‌ طولانی‌ مدت‌ نوزاد و یا ناتوانی‌اش‌ در بازی‌ کردن‌ با وی،‌ ناراحت‌ می‌شود.

 

۲- به‌ کـــودک‌ آگاهــی‌ بدهید:

درباره‌ انتظار خود برای‌ ورود نوزاد، زیاد خوابیدن‌ شیرخوار، گریه‌ کردن‌ و ناتوانی‌ او در‌ بازی ‌کردن‌ با کودک،‌ صحبت‌ کنید. همچنین‌ عکس‌های‌ دوران‌ نوزادی‌ خودش‌ را به‌ او نشان‌ دهید. کودکان‌ بزرگتر گاهی‌ درباره‌ نحوه‌ به ‌وجودآمدن‌ نوزاد و این‌ که‌ از کجا می ‌آید از شما سؤال‌ می ‌کنند. با توجه‌ به‌ سن‌ آنها، درباره‌ تولد و جنسیت‌ برایشان‌ توضیح‌ دهید؛ اما اگر نمی ‌دانید چه‌ پاسخی‌ بدهید، جواب‌ ندادن‌ بسیار بهتر از ارائه‌ توضیحات‌ نادرست‌ است.

 

۳- کـــــودک‌ را با خود همــــراه‌ کنید:

اجازه‌ دهید او حرکات‌ جنین‌ داخل‌ شکمتان‌ را احساس‌ کند. از همکاری‌ کودک‌ در آماده ‌کردن‌ اتاق‌ نوزاد نیز تشکر کنید. با همدیگر برای‌ فرزند جدید هدیه‌ بخرید. به‌ علاوه، می ‌توانید از طرف‌ نوزاد برای‌ کودک‌ بزرگتر هدیه‌ بخرید.

 

۴- تغییـــــــرات‌ لازم‌ را به ‌تدریج‌ انجام‌ دهید:

پیش‌ از ورود نوزاد به‌ مرور تغییرات‌ لازم‌ را انجام‌ دهید؛ زیرا این‌ کار فرصت‌ سازگار شدن‌ با شرایط‌ تازه‌ را برای‌ کودک‌ فراهم‌ می ‌کند. اتاق‌ خواب‌ کودک‌ را جدا کنید و به‌ جای‌ تختخواب‌ بچگانه‌ از تختخواب‌ بزرگ‌ استفاده‌ کنید. به‌ کودک‌ نگویید علت‌ تغییرات‌ ورود فرزند جدید است؛ زیرا در او احساس‌ حسادت، خشم‌ یا طردشدن‌ به‌ وجود می ‌آید. به‌ او بگویید تو بزرگتر شده‌ای‌ و باید در اتاق‌ خواب‌ مخصوص‌ خودت‌ بخوابی.

 

از ایجاد تغییرات‌ اساسی‌ درست‌ در بدو ورود نوزاد جداً خودداری‌ کنید!

بـــرای‌ کــودک‌ توضیح‌ دهید:

به‌ او بگویید که‌ بچه‌ چه‌ وقت‌ به‌ دنیا خواهد آمد و هنگام‌ حضور نداشتن‌ شما در خانه‌ چه‌ کسی‌ از او مراقبت‌ خواهد کرد. هنگام‌ رفتن‌ به‌ بیمارستان‌ از کودک‌ خداحافظی‌ کنید و او را از بازگشت‌ خود مطمئن‌ سازید. اگر در شرایط‌ نامناسب‌ هستید و یا کودک‌ خواب‌ است، باید یادداشتی‌ آماده‌ کنید که‌ در آن‌ در باره‌ زمان‌ برگشت‌ شما و احساستان‌ نسبت‌ به‌ او نوشته‌ شده‌ باشد تا کودک‌ خود آن را بخواند یا توسط‌ پدر و یا یک‌ بزرگتر بتواند از آن‌ آگاه‌ شود.

 

هنگــــام‌ تولد فـــــرزند جدید

برنامه ‌ای‌ ترتیب‌ دهید تا کودک‌ شما نوزاد را ملاقات‌ کند؛ این‌ کار موجب‌ کاهش‌ احساس‌ نگرانی‌ او درباره‌ سلامت‌ مادر خواهد شد. با برگزار کردن‌ یک‌ مراسم‌ کوچک،‌ تولد نوزاد را جشن‌ بگیرید. گاهی‌ کودکان‌ هنگام‌ ملاقات‌ مجدد مادر، ساکت‌ و نگران‌ هستند یا تمایلی‌ به‌ در آغوش ‌گرفتن‌ مادر یا بوسیدن‌ او ندارند. خود را برای‌ این‌ گونه‌ واکنش‌ها آماده‌ کنید و آنها را بپذیرید. اگر چند روز از کودک‌ دور هستید، از طریق‌ تلفن‌ و یادداشت‌ با او در تماس‌ باشید.

 

تغییــــــرات‌ پس‌ از ورود نــــــــــــوزاد

توجه‌ کنید که‌ برنامه‌های‌ روزانه‌ کودک‌ را طبق‌ روال‌ گذشته‌ ادامه‌ دهید. او را در فعالیت‌های‌ مربوط‌ به‌ شیرخوار شرکت‌ دهید تا احساس‌ طرد شدن‌ نکند. رفتارهای‌ مناسب‌ کودک‌ را تشویق‌ کنید؛ مثلاً بگویید: «از این‌ که‌ در عوض‌ کردن‌ لباس‌ ِ کوچولو به‌ من‌ کمک‌ کردی‌ متشکرم. تو خیلی‌ خوب‌ کمک‌ می‌ کنی.» به‌ او یاد بدهید چگونه نوزاد را بغل ‌کند و در طول روز به او اجازه بدهید نوزاد را در آغوش بگیرد. واکنش‌ های‌ نوزاد را برایش‌ توصیف‌ کنید. مثلاً بگویید: او دوست‌ دارد تو به‌ آرامی‌ با او رفتار کنی. این‌ توضیحات‌ موجب‌ بهتر شدن‌ روابط‌ بین‌ آنان‌ و لذت‌ بردن‌ از وجود یکدیگر خواهد شد. به ‌علاوه زمانی‌ که‌ خانواده‌ و بستگان‌ شما فرزند جدید را ملاقات‌ می‌ کنند به‌ آنها یادآوری کنید که به کودک بزرگتر نیز توجه کنند. زمانی‌ را در طول‌ روز به‌ کودک‌ اختصاص‌ دهید و حتی سعی‌ کنید چند دقیقه‌ با او تنها باشید. احساس‌ خود را به‌ کودک‌ نشان‌ دهید و به‌ او بگویید که‌ دوستش‌ دارید تا او نیز احساسات‌ خود را برای‌ شما بیان‌ کند.

 

هنگــــام‌ شیـــــــردهـــی‌ به‌ نــــوزاد

هنگام‌ شیردادن‌ به‌ نوزاد، پاسخگویی‌ به‌ رفتارهای‌ کودک‌ بزرگتر دشوار است. پیش‌ از برنامه‌ شیردهی، کودک‌ را سرگرم‌ کنید. مثلاً از اسباب ‌بازی‌های‌ جالب‌ برای‌ سرگرم ‌کردن‌ او استفاده‌ نمایید. همچنین‌ می‌ توانید به‌ کودک‌ نوشیدنی‌ یا غذایی‌ ساده‌ بدهید. در صورت‌ وجود رفتار مطلوب‌ در حین‌ شیردهی، او را تشویق‌ کنید. برخی‌ کودکان‌ به‌ دیدن‌ نوزاد هنگام‌ شیردهی‌ و یا در کنار مادر بودن‌ تمایل‌ دارند. کودک‌ را با دست دیگر در آغوش‌ بگیرید یا دستتان‌ را به‌ دور گردن‌ یا کمر او حلقه‌ کنید.

 

مشکلات‌ رفتــــاری‌ بـــرخی‌ کــــودکان‌ بعد از به‌ دنیا آمدن‌ فــــرزند جدید

کودکان‌ در مقابل‌ ورود بچه‌ جدید واکنش‌های‌ متفاوتی‌ نشان‌ می‌ دهند. مشکلات‌ شایع‌ آنها عبارت‌ است‌ از لجبازی، قشقرق‌ به‌ پا کردن، تحریک ‌پذیری، رفتار خشن‌ با شیرخوار، چسبیدن‌ به‌ مادر و اضطراب‌ جدایی، مشکلات‌ مربوط‌ به‌ دستشویی رفتن‌ و شب ‌ادراری، مشکلات‌ خواب‌ و تغذیه، رفتارهای‌ بچگانه‌ مثل‌ درخواست‌ پستانک‌ و شیشه‌ شیر و یا کودکانه‌ صحبت‌ کردن. باید توجه‌ داشت‌ که‌ کودک‌ برای‌ سازگاری‌ با شرایط‌ تازه‌ نیاز به‌ زمان‌ دارد. رابطه‌ او با والدین‌ به‌ دلیل‌ ورود خواهر یا برادر جدید تغییر خواهد کرد و شاید در این‌ هنگام‌ نسبت‌ به‌ نوزاد احساس‌ رنجش‌ کند. حتی‌ ممکن‌ است‌ به‌ علت‌ کم ‌شدن‌ توجه، کودک‌ احساس‌ کند که‌ والدین‌ دیگر او را دوست‌ ندارند و در این‌ هنگام‌ رفتارهای‌ بچگانه‌ از خود بروز دهد؛ از جمله‌ مکیدن‌ شست، با شیشه‌ شیر خوردن‌ و درخواست‌ این‌ که‌ مادر در دهان‌ او غذا بگذارد. این‌ رفتارها نشانگر تمایل‌ کودک‌ برای‌ کسب‌ توجه‌ پدر و مادر است. توجه‌ اضافی‌ در این‌ موارد باعث‌ تشویق‌ این‌ گونه‌ اعمال‌ و تداوم‌ آنها خواهد شد. از توجه‌ کردن‌ خارج‌ از حد به‌ رفتارهای‌ بچگانهِ کودک‌ جداً بپرهیزید.

 

چگــــونه‌ با این‌ مشکـــلات‌ رو به‌ رو شـــویم ؟

۱- احساس‌ کـــودک‌ را درک‌ کنید:

اگر می‌ گوید نوزاد را دوست‌ ندارم، به‌ او نگویید این‌ احساس‌ بد است. بلکه‌ اجازه‌ ابراز این‌ احساس‌ را بدهید و مجادله‌ نکنید؛ حتی‌ گاهی‌ با احساس‌ او همراه‌ شوید و نامطلوب ‌بودن‌ حضور یک‌ فرزند تازه‌ در جمع‌ خانوادگی‌ را تصدیق‌ کنید.

 

۲- آرامــــش‌ کــــودک‌ را تحسیــن‌ کنید:

اگر کودک‌ بیش‌ از 30 دقیقه‌ آرام‌ مانده‌ است، به‌ کنارش‌ بروید و با او باشید. برای‌ تشویق‌ وی‌ برنامه‌ ریزی‌ کنید.

 

۳- در رفتــارهایتان‌ باثبات‌ باشید:

عقیده‌ خود را نسبت‌ به‌ وجود انضباط‌ در کودک‌ مشخص‌ کنید. هنگام‌ مشاهده‌ رفتار نامناسب،‌ واکنش‌ سریع‌ نشان‌ دهید. با کودک‌ بحث‌ نکنید و غر نزنید بلکه‌ عمل‌ کنید. او باید بداند که‌ چه‌ رفتاری‌ از نظر والدینش‌ مطلوب‌ و مورد انتظار است. پدر و مادر باید در رفتار تربیتی‌ با کودک‌ هماهنگ‌ باشند.

 

۴- بعضی‌ از رفتـــارهای‌ نامناسب‌ کـــودک‌ را نادیده‌ بگیرید:

بعضی‌ از رفتارها مانند کودکانه‌ صحبت‌ کردن‌ را نادیده‌ بگیرید. هنگام‌ انجام‌ رفتارهای‌ بچگانه‌ با کودک‌ صحبت‌ نکنید و به‌ او نگاه‌ نکنید. در این‌ زمان‌ از اتاق‌ خارج‌ شوید یا به‌ کار خود بپردازید. رفتار مطلوب‌ کودک‌ را تشویق‌ کنید.

 

۵- در بــرابـــر بد رفتاری‌های‌ جدی‌ کــودک‌ واکنش‌ ســـریع‌ نشان‌ دهید:

رفتارهایی‌ مانند صدمه‌ زدن‌ به‌ نوزاد باید سریع‌ پاسخ‌ داده‌ شود. کودک‌ بایستی‌ بفهمد که‌ آسیب‌ رساندن‌ به‌ نوزاد پذیرفتنی‌ نیست‌ و با انضباط‌ خاصی‌ با او برخورد خواهد شد.

 

" در صورتیکه‌ با رعایت‌ نکات‌ گفته‌ شده، همچنان‌ با کودک‌ خود درباره‌ فرزند جدید مشکل‌ دارید، بهتر است‌ از مشاوره‌ روانپزشک‌ یا روانشناس‌ کودک‌ بهره‌ بگیرید. "

 

آیا میدانید که وقتی فرزند دومتان به دنیا می آید، چگونه باید فرزند اولتان را آماده ورود او کنید؟ ابتدا باید دقت داشته باشید که فرزند اولتان نیازمند دنیایی از توجه و علاقه است تا اطمینان پیدا کند که بچه دوم و جدید جایگزین او نخواهد شد. در اینجا به ده شیوه مفید و سودمند اشاره می کنیم که با به کار بستن آنها می توانید به راحتی فرزند اولتان را برای ورود بچه دوم آماده سازید.

 

۱- برنامه ای ترتیب دهید که فرزند اولتان اوقات زیادی را با پدرش تنها باشد.

باید بدانید که اختلاف سنی خیلی کم ( کمتر از سه سال ) بین بچه ها، همیشه می تواند باعث به وجود آمدن برخوردها و اختلافاتی بین بچه ها شود، چرا که هر دو نیاز شدید و فراوانی به توجه والدین دارند. پس، در صورتی که اختلاف سن بین فرزند اولتان با فرزند دوم کمتر از سه سال است، اطمینان حاصل نمایید که وقت کافی در اختیار بچه اول قرار می دهید تا او احساس کمبود پیدا نکند. به خصوص، او نیاز خواهد داشت که اوقات زیادی را با پدرش به تنهایی به سر ببرد.

 

۲- کتابهای مربوط به اطفال شیرخواره و کوچک را برای فرزندتان بخوانید.

حتی زمانی که باردار و در انتظار ورود فرزند دومتان هستید، توجه، عشق و علاقه کامل و صددرصد شما معطوف به فرزند اولتان خواهد بود و همین به او کمک می کند که خودش را با آن موقعیت جدید منطبق و سازگار سازد. کتابهایی را برایش بخوانید که با به دنیا آمدن بچه های کوچک و اضافه شدن آنها به جمع خانواده مرتبط هستند و در مورد طفل داخل شکم تان با او صحبت کنید. گرچه، ممکن است فرزند اولتان، به طور کامل صحبت های شما را درک نکند. ولی به این شکل، اطلاعات لازم را کسب می کند و در رابطه با ورود بچه جدید به خانواده توجیه و آماده می شود.

 

۳- زمان تغییر دادن ها را به طور متناوب تنظیم کنید.

اگر لازم می دانید که تخت یا اتاق جدیدی را برای ورود فرزند دومتان تهیه کنید، این تغییرات را دست کم چهار تا شش هفته قبل از به دنیا آمدنش صورت دهید. به این ترتیب، احتمالش خیلی کم خواهد بود که فرزند اولتان در رابطه با این تغییر و تحولات احساس ناراحتی پیدا کند و حس حسادتش تحریک شود. به هر صورت، هر گونه تغییر و تحولی را که لازم می دانید صورت دهید وبه هیچ وجه این تحولات نباید همزمان با به دنیا آمدن بچه جدید انجام شود.

 

۴- فرزند اولتان را تشویق کنید که رابطه ملایم و خوبی با بچه جدید برقرار کند.

به او مفهوم ملایمت در نوازش طفل شیرخواره را یاد بدهید و قبل از به دنیا آمدن بچه دوم، این اعمال ملایم را با او تمرین کنید. به این ترتیب، قبل از آن که خواهر یا برادر بزرگ یک بچه شود، مفهوم برقراری یک ارتباط ملایم را می فهمد.

 

۵- بگذارید که فـــــرزند اولتان یک بچه باقی بماند و دوران خوش و خاطره انگیـــز خردسالــــی اش حفظ شود.

علیرغم این حقیقت که فرزند اولتان تبدیل به خواهر یا برادر بزرگتر میشود، او را از فعالیتهای مختص دوران خردسالی اش محروم نکنید و نشاط وسرخوشی مختص آن زمان را از او نگیرید. تصور نکنید که با به دنیا آمدن بچه جدید، فرزند اولتان مجبور است که به جای خوابیدن در گهواره اش،روی یک تخت دیگر بخوابد،به خصوص اگر احساس میکنید که از خوابیدن در گهواره اش،هنوز لذت میبرد و در آن راحت است. اگر هنوز از پوشک استفاده میکند، بگذارید اوضاع به همان روال پیش برود و اگر به او شیر میدهید آنرا قطع نکنید.چرا که او هنوز خودش یک بچه است و نیازهای خاص خودش را دارد! انتظار این را داشته باشید که او دوست داشته باشد مثل سابق در آغوش گرفته شود و از گرمای تن شما و زمزمه ها و راز و نیازهایی که زیر گوشش نجوا میکردید، برخوردار شود.

 

۶- خودتان را آماده مواجهه با بداخلاقی ها، عصبانیت ها، تندخویی ها، بی حوصلگی ها و ترشرویی های او کنید.

اگرفرزند اولتان نق نقوتر، بداخلاق تر و وابسته تر از همیشه به نظر رسید، غافلگیر و شوکه نشوید. او نیاز دارد که ابراز وجود کند و اطمینان یابد که جایش در خانواده هنوز ایمن است. با گذشت زمان و ملاحظات خاص شما، فرزند اولتان به جای حسادت نشان دادن از خودش، در رابطه با نقش جدیدش در خانواده، حس تسلط و کنترل پیدا می کند و خودش را با وضعیت جدید سازگار و منطبق می سازد.

 

۷- به او یادآوری کنید که زمانی خودش هم یک طفل شیرخواره و کوچک بود.

به او عکسهای دوران نوزادی اش و هدایایی را نشان دهید که وقتی تازه متولد شده بود، دریافت میکرد و علاقه و توجهی را به یادش بیندازید که در آن زمان کسب می کرد.

 

۸- چند اسباب بازی ویژه و مخصوص برایش بخرید.

خریدن اسباب بازی های جدید برای فرزند اولتان هم مفید و سودمند واقع خواهد شد. چرا که وقتی فرزند دومتان به دنیا می آید و دنیای توجه و هدایا معطوف او می شود، فرزند اولتان چیزهایی برای خودش خواهد داشت که سرش با آنها گرم باشد وبه خواهر یا برادر کوچکش حسادت نکند.

 

۹- پیشاپیش فرزند اولتان را تشویق کنید که بعد از به دنیا آمدن بچه دوم،کمکتان کند.

این عمل به او حس توانایی، کاردانی، شایستگی، لیاقت و توانمندی می بخشد. وقتی بچه جدید به دنیا می آید، فرزند اولتان می تواند با آوردن پوشک برای مادرش یا تکان دادن یک اسباب بازی مقابل صورت بچه کمک سودمندی ارائه دهد.

 

۱۰- به او مزایای خواهر یا برادر بزرگتر بودن را نشان دهید.

فرزند اولتان را درگیر فعالیت هایی کنید که قادر به انجامشان است و می تواند او را از بچه تازه متولد شده مجزا کند، و به این ترتیب این پیام را به او برسانید که چون دیگر یک طفل کوچک نیست، می تواند کارهای خاصی را انجام دهد. او را در آغوش بگیرید، درحالی که برایش کتاب می خوانید عکس هایش را به او نشان دهید، یک جدول یا معمای ساده را باهم حل کنید و دیگر فعالیت هایی را با او انجام دهید که لازمه و متناسب با سن و رشدش هستند، به این ترتیب، شور و شوق او از بزرگ شدنش و انجام کارهایی ادامه پیدا می کند که وقتی نوزاد بود قادر به انجامشان نبود، ولی حالا از توانایی انجام آن برخوردار است. خواه بچه جدیدی به جمع خانواده اضافه شود و یا فرزند نوجوانتان به قصد تشکیل زندگی یا ادامه تحصیل، جمع خانواده را ترک کند، همواره تغییر و تحولات در خانواده ها نیازمند سازگاری های بنیادین و ریشه ای روانی، ذهنی، روحی و جسمانی هستند.

 

پژوهشگران و محققان مسایل خانوادگی، پیدایش این تغییر و تحولات در زندگی روزمره اعضای خانواده را تنش زاترین حالت ممکن معرفی کرده اند. پس، اگر فرزندان نوپا و کوچک تان در خلال این چارچوب زمانی، تا حدی سیر قهقرایی را طی کنند، نبایستی نگران شوید و باید آن را امری طبیعی بدانید که بسیار موقتی، گذرا و زود گذر است.

 



موضوع مطلب : کودکان / تربیتی
پنجشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸٩ :: ٩:٥٤ ‎ب.ظ ::  نويسنده : مجید

آموزش و پرورش به عنوان یک پدیده‌ی اجتماعی از گذشته تا حال به عنوان یک عنصر اثرگذار در فرآیند تحقق اهداف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نقش مؤثری را ایفا می‌کند.

یکی از اهداف رسمی آموزش و پرورش آمادگی برای زندگی آینده از راه یادگیری مؤثر و مفید است. در هزاره‌ی سوم که فناوری اطلاعات عرصه‌ی جهانی را تسخیر کرده، دخالت منابع فیزیکی پیچیده و ورود ابزارهای رایانه‌ای و بالا بودن آگاهی انسان‌ها و تنوع زیستی جوامع، زمینه‌ی اصلاحات را فراهم کرده و برای ایجاد اصلاحات منطقی، هماهنگی شیوه‌های آموزشی با نیازهای جامعه مورد توجه می‌باشد.

در عصر جدید شرایط زندگی اجتماعی اقتصادی افراد زیر و رو شد و فرزندان توانستند شرایط بهتری را برای خود تحصیل کنند. در نتیجه رابطه‌ای تازه میان تحصیل در مدرسه و کار تولیدی و موفقیت اجتماعی و اقتصادی به ظهور رسید.

علوم و فنون پیوسته رو به پیشرفت بوده و جوانان به کسب معرفت و فنون بیشتری نیازمند شدند. توجه به علوم و فنون، ضرورت توسعه مدارس فنی و حرفه‌ای و کاردانش را بیشتر می‌کند. آموزشگاه‌ها هر روز بیشتر و بیشتر عهده‌دار و مسؤول تربیت متخصص و فنی می‌شوند. در چنین دنیایی ناگزیر آموزش و پرورش نیز باید مسؤولیت اقتصادی و اجتماعی بیشتری را به عهده بگیرد. کارشناسان توسعه، اولویت و سرمایه‌گذاری در آموزش و پرورش را روشی مطمئن در رفع بحران‌های اقتصادی و اجتماعی می‌دانند.

آدام اسمیت در کتاب «ثروت و ملل» به‌دست آوردن مهارت‌ها در دوره‌ی تحصیل یا کارآموزی را مستلزم هزینه‌هایی می‌داند که سرمایه‌ی ثابت نامیده می‌شود.

این مهارت‌ها نه فقط قسمتی از ثروت و دارایی هر فرد به حساب می‌آید، بلکه ثروت جامعه‌ای را نیز که فرد بدان تعلق دارد، تشکیل می‌دهد.

در توسعه باید شاخص توسعه را بشناسیم. انسان عامل توسعه می‌باشد و باید در ایجاد توسعه و خلق توسعه شرکت کند و با تسلط بر توسعه، آن را در خدمت زندگی بهتر خود درآورد. در توسعه‌ی اقتصادی، آموزش نیروی انسانی کارآمد و خلاق مورد توجه می‌باشد. (دکتر بیانی، 83)



آموزش و پرورش مصرف است یا سرمایه؟

اگر آموزش و پرورش مصرف باشد، در شرایط بحران اقتصادی و شرایط حاد می‌بایستی مقدار آن کاهش پیدا کند. اگر چنانچه سرمایه‌گذاری است و منجر به افزایش تولید و شکوفایی استعداد می‌شود، در هر شرایطی می‌بایست آموزش و پرورش گسترش پیدا کند. اگر آموزش و پرورش باعث شود که سلیقه، ذوق و استعداد فرد پالایش شود و تنها به افراد خرسندی بدهد، چنین آموزش و پرورشی مصرفی است. اگر با افزایش مهارت، درآمد آنان را افزایش دهد، در این صورت آموزش و پرورش یک سرمایه‌گذار تلقی می‌شود. اگر آموزش و پرورش رضایت را در زمان حال تأمین می‌کند که بعد از آن محو می‌شود، مصرفی است. اگر چنانچه باعث شود در آینده مهارت ما زیاد شود یا در اثر آموزش امکان مطالعه در آینده فراهم شود، سرمایه‌گذاری است. در هر حال اگر چنانچه آموزش و پرورش یک کالای مصرفی تلقی شود، یک کالای مصرفی بادوام است. اما اگر آموزش و پرورش سرمایه‌گذاری به حساب آید می‌توان میزان درآمد و مصرف را در آینده، به وجود آورد و منجر به افزایش مهارت‌ها گردد که نوعی سرمایه‌گذاری تلقی می‌شود.

به طور خلاصه، آموزش و پرورش موجب ایجاد خلاقیت‌ها و بروز استعدادها می‌شود و مهارت را بالا می‌برد لذا هزینه در آموزش و پرورش نه یک هزینه مصرفی بلکه سرمایه‌گذاری تلقی می‌گردد و سرمایه‌ انسانی که در اثر سرمایه‌گذاری از طریق آموزش و پرورش حاصل می‌شود، نظیر سرمایه‌های فیزیکی بهره‌وری را افزایش می‌دهد.



سرمایه‌ی ثابت جامعه

بنا به عقیده‌ی آدام اسمیت، نیروهای مکتسب و مفید تمامی اعضای جامعه قسمتی از سرمایه‌ی ثابت جامعه به حساب می‌آیند.

افزایش امکان تولید افراد از طریق آموزش و پرورش نوعی سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود که سود سرشاری عاید سرمایه‌گذار می‌کند زیرا بدین طریق به بسیاری از افراد که ممکن است گمنام از این دنیا بروند فرصت داده می‌شود تا استعدادهای نهایی خود را بروز دهند. بنابراین، باارزش‌ترین نوع سرمایه‌گذاری، در راه آموزش و پرورش است.

از نظر اقتصادی، ارزش تربیت یک صنعت‌کار یا مخترع بزرگ، جبران هزینه‌ی آموزش و پرورش یک شهر را می‌کند.



اثرات مثبت نقش آموزش و پرورش در اقتصاد کشور

1- کاهش میزان باروری- فرزند کمتر زندگی بهتر (کاهش هزینه‌های اولیه- ثانویه).

2- کاهش هزینه‌ی بهداشت و درمان.

3- افزایش نرخ سرمایه‌گذاری و پس‌انداز (کم شدن رشد نقدینگی، استفاده از سرمایه‌های اندک در توسعه‌ی اقتصادی).

4- توجه به اقتصاد خانوار.

شومپیتر (پدر کارآفرین) می‌گوید: عامل اساسی توسعه اقتصادی نوآوری است. هرچه نوآوری‌ها بیشتر باشد اقتصاد پویا و کارآمدتر است. نوآوری موتور توسعه اقتصادی است. بنابراین می‌توان ادعا کرد داشتن نیروی انسانی کارآمد و آموزش‌دیده می‌تواند در پیشرفت اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مثمرثمر باشد و زمینه‌ی رشد و توسعه همه‌جانبه را فراهم کند و آنچه باعث کیفیت سرمایه‌ی انسانی می‌شود ناشی از قدرت تأثیرگذاری آموزش و پرورش است.

-----------------------------------------

 

به نقل از:http://www.edunews.ir/index.php?view&sid=14982



موضوع مطلب : نقش آموزش و پرورش
پنجشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸٩ :: ٩:٥۱ ‎ب.ظ ::  نويسنده : مجید

بدون تردید می توان گفت یکی از محورهای اصلی رشد وتوسعه اقتصادی ، آموزش وپرورش است. حتی برخی عقیده دارند که تکامل این بخش است که موجب تکامل سایر بخشها می گردد.

رشد اقتصادی علاوه بر عوامل تولید ( کاروسرمایه) به بهبود کیفیت نیروی کار ، پیشرفت فنی درتکنولوژی ، صرفه جویی های ناشی ازمقیاس، تخصیص مطلوبتر منابع و نهایتا به آموزش وپروش نیز بستگی دارد.

بی شک اجرای برنامه های توسعه نیازمند بکارگیری نیروی آموزش دیده وافراد متخصص وتحصیل کرده است ونیروهای آموزش دیده بوجود جوانان با استعداد وبا توان بستگی داردونقش آموزش وپرورش دراین میان ، کشف این استعداد ها ونیز بارورنمودن آنها است.

آموزش وپرورش ضمن بهره گیری مناسب ازهوش واستعداد افراد انسانی زمینه را برای رشد وتوسعه کشور فراهم می اورد والبته روشن است که آموزش نیروهای متخصص ورزیده ، نیاز به کادر آموزشی مجرب واستادان کارآمد دارد. لذا نظام آموزش می تواند با جذب اساتید ومعلمان لایق وبا کفایت به امر آموزش ، نیروی انسانی مورد نیاز برنامه توسعه بپردازد.

بنا براین آموزش وپرورش باعث شکوفائی استعدادها وارتقاء کیفیت نیروی انسانی می گردد وافزایش کیفیت نیروی انسانی موجب افزایش بهره وری وتسریع رشد اقتصادی می شود.

آموزش وپرورش از با ثبات ترین بخشهای اقتصادی هرجامعه محسوب می شود . درحالیکه سایر بخشهای اقتصادی غالبا با رکود ورونق مواجه می شوند. بنابراین آموزش وپرورش بدلیل برخورداری ازثبات وتعادل بیشتر می تواند درهنگام رکود اقتصادی وبیکاری ، نیروی کار را جذب کرده وبا آموزش وتجهیز نمودن این نیروها ، درهنگام رونق آنها را به جامعه تحویل دهد.

رمز موفقیت انقلاب صنعتی درکشورهای غربی ، درایجاد مراکز تحقیقاتی وپژوهشی است. اکثر دستاوردهای علمی وتکنولوژی ، حاصل کار محققان وپژوهشگران می باشد.

کار تحقیق وپژوهش نیز به عهده دانشگاهها وسایر مراکز تحقیقاتی است . پس درهرصورت آموزش وپرورش است که کادر تحقیقاتی وپژوهشی را آموزش وتحویل این مراکز می دهدوبدلیل نتایج درخشان مراکز تحقیقاتی ، بودجه موسسات تحقیقاتی وپژوهشی دراکثر کشورها رشد فزاینده ای دارد.

سرمایه گذاری درآموزش وپرورش وتربیت نیروی انسانی یک سرمایه گذاری بلندمدت محسوب می شود زیرا از آغاز سرمایه گذاری تا موقع بهره برداری ازآن، زمان زیادی مورد نیاز است ولی سرمایه گذاری درامر آموزش وپرورش بویژه برای جوامع درحال توسعه فوق العاده سودآوراست .

چراکه در رابطه با جنبه های گوناگون وحساس نظیر فرهنگ، ظرفیت تولید، توزیع درآمد ورشد جمعیت نقش مهمی را می تواند درجریان رشد وتوسعه اقتصادی جوامع بازی کند.زیرا در اثر آموزش وپرورش افراد جامعه دارای مهارت وتخصص خاصی می شوند که این امر با بحث ارتقاء بهبود ظرفیت تولید افراد ونیز سبب افزایش توانائی نیروی کار آنها می شود.

به علاوه آموزش وپرورش باعث می شود درآمد افراد بدلیل مهارتها و تخصصهائی که کسب کرده اند درسطح بالاتری قرارگیرد و نتیجتا ازسطح زندگی بهتری برخوردار شوند .

بنابراین قابل درک است که آموزش وپرورش می تواند به عنوان ابزار ووسیله ای مناسب جهت سیاستهای توزیع مجدد درآمدها به کار رود .

یعنی می تواند دررابطه با مسئله ای کمک کننده باشد که معمولا به عنوان یکی از مشکلات جوامع (توزیع ناعادلانه درآمدها) درحال توسعه درمسیر رشد وتوسعه آنها مطرح است. همچنین آموزش وپرورش دراثر ایجاد نظم فکری درافراد سبب افزایش توانائی انتخاب بهتر ، افزایش توانائی ابداع ونوآوری و... می گردد. وبالاخره ازلحاظ روحی سبب تغییر نگرش به زندگی وایجاد ویا افزایش احساس لذت بردن از زندگی و... می شود.

تاثیر آموزش وپرورش ازبعد فرهنگی واجتماعی نیز قابل طرح است. بدین معنا که آموزش وپرورش درجوامع سبب تغییر نگرشهای فرهنگی واجتماعی می شود که این تغییرات به نوبه خود سبب هموارترشدن راه رشد وبه ویژه توسعه اقتصادی خواهد شد.

توضیح بیشتر اینکه، آموزش وپرورش موجب می شود نگرشهای سنتی وخرافاتی جای خودرا به نگرشهای علمی دهند .افراد جامعه به واسطه آموزش وپرورش از نظم فکری وقدرت تجزیه وتحلیل برخوردار می شوند ، ازاین رو کوته بینی های اجتماعی ازبین خواهد رفت ویا برای مثال مسئله رشد جمعیت یکی از موانع ومشکلات اساسی در رشد اقتصادی درکشورهای درحال توسعه است که می بایست کنترل شود .

کنترل جمعیت درکوتاه مدت وبا طراحی سیاستهای تنظیم خانواده وغیره صورت می گیرد وبه علاوه موفقیت این سیاستها به فرهنگ طرز فکر افراد جامعه بستگی دارد .

بنابراین ، مهار رشد جمعیت دربلندمدت آنهم ازطریق تغییر ساختار فرهنگی جوامع امکانپذیر است. بدین معناکه می بایست نگرش افراد جامعه به مسائلی چون رفاه، خانواده وسلامت آن ، نقش والدین درتربیت کودکان و... به آن چنان تغییر کند که نهایتا زندگی بهتر را درداشتن بچه کمتر دریابند وخود معتقد به کنترل جمعیت شوند وبه این امرمهم بپردازند . آموزش وپرورش در تغییر ساختار فرهنگی جوامع بویژه در زمینه مورد بحث نقش بسیار بارزی را می تواند داشته باشد.

بهرحال امروزه حجم سرمایه گذاری درآموزش وپرورش رشد قابل توجهی داشته است ونرخ رشد سرمایه انسانی بیش از نرخ رشد سرمایه فیزیکی ومادی است . حتی امروزه سرمایه گذاری دراین امر نه تنها توسط دولت بلکه توسط خانواده بدلایلی نظیر افزایش بهره وری، افزایش قدرت کسب درآمد بیشتر، آثار مثبت تشخصی واجتماعی و... ، ازافزایش چشمگیری برخوردار است.



موضوع مطلب : نقش آموزش و پرورش
پنجشنبه ۱۳ آبان ۱۳۸٩ :: ٩:٤٥ ‎ب.ظ ::  نويسنده : مجید

آموزش و پرورش نهادى ارزشى محسوب مى‌شود که جامعه‌ از آن انتظار دارد همواره یادگیرى را بهبود ببخشد. مدرسه باید ارزش‌هاى اسلامى را به کودکان، نوجوانان و جوانان آموزش دهد و عشق به یادگیری، همکارى در ارتباطات روزانه، مهارت در کسب دانش و بینش و مهارت‌هاى زندگى و تفکر خلاق را مورد تاکید قرار دهد. پیدا کردن راهکارهایى براى غنى‌سازى فرهنگ آموزش در مدارس و در کلاس‌هاى درس و افزایش میزان تحقق هدف‌هاى آموزش و پرورش، سرمایه‌گذارى مهمى است که باید بدان پرداخت.

 

تقویت آداب و مهارت زندگی، تقویت آموزه‌هاى مربوط به فرهنگ و تمدن اسلام و ایران، پژوهش محورى و سازماندهى امور پژوهشى و کاربست یافته‌هاى ‌پژوهشى و پروژه‌هاى غنى‌سازى فکرى از دیگر رویکردهاى کوتاه‌مدت در سطح آموزش و پرورش مى‌باشد. مدرسه باید فضایى مناسب براى زندگى کردن دانش‌آموزان و لذت بردن از خود و زندگى باشد. دانش‌آموزان باید بتوانند در آینده با هر مقام و مسئولیت و شان اجتماعى به یک زندگى فعال و با نشاط دست یابند.

 

یک معلم باید علاوه بر دانش درسى با کسب مهارت‌هاى حرفه‌اى از جمله روش‌هاى آموزشى و یادگیری، ابزارهاى مفید و فناورى‌هاى جدید نظام ارزشیابى خلاقیت و نوآورى را در دانش‌آموزان رشد دهد و با ارتقاى کیفیت یادگیری، کلاس‌هاى کارآمد و موثر در مدارس افزایش یابد.

 

آزاداندیشى آغاز و اساس خلاقیت است. عصر حاضر به دلیل ویژگى هاى خاص خود عصر خلاقیت و نوآورى است و لذا رهبر معظم انقلاب، سال 87 را سال شکوفایى و نوآورى نامیده‌اند.

 

این نامگذارى بدین معنا نیست که در گذشته هیچ اثرى از خلاقیت و نوآورى نبوده است. زیرا از واپسین روزهاى حیات (عصر سنگ) تا تمدن پیچیده امروزى همواره انسان مرهون خلاقیت و نوآورى است و تمامى کشفیات و نظریه‌هاى علمی، اختراعات و ابداعات و آثار بدیع هنرى و ادبى جلوه‌هایى ا ز خلاقیت است.

 

امروزه بحث در مورد خلاقیت در کشور ما تازگى دارد و این مقوله با رویکردهاى مختلف روانشناسی، زیست‌شناسى و جامعه‌شناسى و ... مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و آموزش و پرورش نیز باتوجه به نقش موثرش در ایجاد تفکر خلاق و انسان خلاق، نگاهى جامع به این مقوله دارد زیرا معلمان باتوجه به نقش کلیدى خود مى‌توانند خلاقیت را در دانش‌آموزان شکوفا یا پژمرده کنند. یعنى اگر در کلاس فضا و شرایطى ایجاد و تفاوت‌هاى فردى شاگردان در نظر گرفته شود و شیوه‌هاى یاددهى موثر استفاده گردد، حتما زمینه لازم جهت ظهور خلاقیت فراهم مى‌شود و خلاقیت رشد مى‌یابد.

 

در حالى که در سیستم سنتی، آموزش کودکى که در خلقت او خلاقیت لحاظ شده است و سوالات مکرر در خردسالى نشانه این خلاقیت مى‌باشد، به فردى تبدیل مى‌شود که نه تنها سوال ندارد بلکه به طور منفعل فقط مى‌پذیرد زیرا هدف در این نوع آموزش فقط انتقال ساده‌ دانش است و دانش‌آموز در این انتقال هیچ فعالیت موثرى انجام نمى‌دهد و دانش‌آموز خوب کسى است که آنچه را به او مى‌گویند تکرار کند و سوال نکند و فقط اطاعت کند و از هرگونه تفکر خلاقانه به دور باشد.

 

پس حال که برآنیم شیوه‌هاى سنتى را کنار بگذاریم این سوال مطرح است که شیوه‌‌هاى آموزش خلاق در محیط‌هاى آموزشى کدام است و آیا مى‌توان خلاقیت و تفکر را به دانش‌آموزان آموزش داد؟ پس ناچاریم با خلاقیت بیشتر آشنا گردیم.

 

 

 

تعریف خلاقیت:

 

در لغتنامه دهخدا خلاقیت به معناى خلق کردن و به وجود آوردن است و خلاق ، شخصى است که داراى عقاید و ایده‌هاى نو مى‌باشد.

 

اکثر صاحب نظران، خلاقیت را خلق کردن چیزى تازه و نو مى‌دانند که موجب حل مسئله به گونه‌‌اى مناسب و مفید گردد.

 

رشد خلاق در کودکان شامل موارد زیر مى‌باشد:

 

یادگیرى اکتشافى در محیط، تشویق پرسشگری، خیال‌پردازى هدایت شده

 

 

 

روش تدریس خلاق:

 

آغازگری، مهندسى سوال، باور تفاوت‌ها، چگونه فکر کردن ، فعال بودن کلاس

 

 

 

روش خلاق:

 

ارتباط موثر دانش‌آموز در آموزش‌، معناسازى و سمبل‌سازی، تنوع‌بخشی، آموزش از طریق بازی، جدول و مسابقه، طنزپردازی، آموزش از طریق تصویرسازى ذهنى و عینى در کلاس درس، آموزش مشارکتی، آموزش از طریق یادگیرى اکتشافی، درگیر شدن با مسئله، ایجاد و ارتباط بین ذهن و مفهوم،‌ توصیف وضعیت جدید، کارگروهی، انجام آزمایش، طبقه‌بندى و تعمیم یافته‌ها.

 

پس مى‌توان به مسئله جدایى یا فاصله افتادن پژوهش در عمل چیره شد و در نتیجه عملیات پژوهش در جهت بهبود کیفیت تعلیم و تربیت (تدریس) را به خدمت گرفت. پس راهبرد مطلوب و اساسى در حل‌یابى مشکل، ایجاد ‌آشتى میان پژوهش و کلاس درس است.

 

 

 

منابع:

 

- آموزش و پرورش اسلامی، عزتی، ناشر، نشریه نگاه

 

- شیوه‌نامه تشکیل گروه‌هاى آموزشى دوره‌هاى عمومى در سال تحصیلى 86-87

 

- همایش نوآورى‌هاى آموزشى، سال 87

 



موضوع مطلب : نقش آموزش و پرورش
پنجشنبه ٦ آبان ۱۳۸٩ :: ٩:٠٥ ‎ق.ظ ::  نويسنده : مجید

دبیر انجمن روان پزشکــی کودک و نوجوان ایران گفت مطالعات نشان می دهد که، اختلال نقص توجه یا بیش فعالـــی (‪(ADHD‬و کم تمرکزی یکی از شایعترین اختلالات روانپزشکـــی در کـــودکان است. دکتـــــر "مهدی تهــرانـــی دوست" فوق تخصص روان پزشکـــی کودک و نوجوان در حاشیه برپایی سمینار رویکرد شناختی در روان پزشکی کـــودک و نوجوان در گفت و گوی اختصاصی با خبرنگار گروه علمــــی ایرنا با بیان این مطلب افزود: این اختلال روانی تا چهار برابر در پســـرها شایع تر است. وی افزود : رفتارهای مقابله جویانه در دخترها کمتر از پسران است و به عبارتی علامت عمده این بیماری در دختران حواسپرتی است در صورتی که پسرها بیشتر به علت "بیش فعالی" به کلینیک ها ارجاع می‌شوند. دبیر علمی سمینار رویکرد شناختی روانپزشکی کودک و نوجوان یادآور شد:
آنچه در بیش فعالی مورد توجه است ،پرتحرکی و بی‌قراری کودک است به گونه‌ای که این بیش فعالی باعث مزاحمت برای دیگران می‌شود. وی گفت: کــــودکان مبتلا به این اختلال با وجود اینکه از هـــوش خوبی برخوردار هستند در تمرکز مشکل دارند و تکالیف خود را یا به سختی انجام می‌دهند و یا اینکه مدت زمان زیادی را صرف آن می‌کنند.

 

دکتر تهرانی دوست با اشاره به اینکه میزان دقت این کودکان پایین است افزود:کودکانی که دچار اختلال بیش فعالی یا ‪ ADHD‬هستند در مدرسه معمولا برای همسالان و معلمان خود مشکل آفرین هستند.فوق تخصص روان پزشکی کودک و نوجوان یادآورشد: بیش فعالی حدود ‪ ۵‬تا‪۷ ‬ درصد کودکان در سنین مدرسه را در برمی‌گیرد اما شدت آن در کودکان مختلف متفاوت است. وی با بیان اینکه بیش فعالی،جمعیت زیادی از کودکان و حتی نوجوانان را در برمی‌گیرد تصریح کرد: این اختلال در حال حاضر یک مساله مهم بهداشت روانی جامعه محسوب می‌شود. فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان اضافه کرد: این بیماری با زندگی کودک در خانواده ،مدرسه و اجتماع تداخل می‌کند به طوریکه ناتوانی‌های کودک می‌تواند حتی تا سنین بلوغ تداوم یابد. وی با بیان اینکه بیشتر کودکان مبتلا به بیش فعالی نشانه‌های رفتار پرخاشگری و نافرمانی را از خود نشان می‌دهند افزود:اهمیت درمان کودکان مبتلا به این اختلال با بالاتر بودن خطر بزهکاری در این کودکان بارزتر می‌شود. وی اضافه کرد:درمان دارویی در کنار آموزش ،مشاوره‌های روانشناسی و آگاهی رساندن به والدین بهترین و موثرترین راهکار درمانی کودکان مبتلا به اختلال روانی بیش فعالی یا عدم تمرکز است.

 

دکتر تهرانی دوست یادآور شد:کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی از صبر و تحمل کمی برخوردار هستند و به همین دلیل در امتحانات تحمل پاسخ دادن به سوالات را ندارند و دچار افت تحصیلی می‌شوند. وی گفت:در مدرسه کودکان مبتلا به این اختلال قادر به انجام تکالیف نبوده و نیازمند توجه بیشتری از سوی معلمان و والدین می‌باشند. دبیر انجمن روانپزشکی کودکان و نوجوانان اظهار داشت:تشخیص بیش فعالی یک تشخیص بالینی است و مصاحبه با والدین اولین قدم در فرایند ارزیابی این بیماری است. وی افزود:بسیاری از والدین که کودکان آنها مبتلا به اختلال بیش فعالی هستند با در نظر گرفتن اینکه عدم توجه و تمرکز کودک و فعالیت زیاد آنها ناشی از شیطنت کودکانه است و نیازی به درمان ندارد،از مشاروه با روانپزشک خودداری می‌کنند. وی افزود:این درحالی است که اگر این اختلال مورد توجه قرار نگیرد و در جهت درمان کودکان مبتلا به این اختلال توجهی نشود مشکلات تحصیلی و اجتماعی برای آنها به وجود خواهد آمد.

 

پزشکان بدون مرز



موضوع مطلب : تربیتی
صفحات سایت
RSS Feed