آموزش ابتدایی
تحول نو در رشد ابتدایی
صفحه نخست            پروفایل مدیر سایت            پست الکترونیک   

موسیقى ایرانى براى کودکان ایرانى

                    

موسیقى هر فرهنگ، روایت شنیدارى از آن فرهنگ است و انعکاس صوتى آن، که به عنوان مؤثرترین عامل، در ناخودآگاه فردى و جمعى تأثیر مى گذارد. گفته اند و خوانده ایم که موسیقى بین هنرها از هر نظر سهل و ممتنع است. آسان شنیده مى شود و لذت بردن از آن محتاج آموزش چندانى نیست و در لایه هاى پنهان ذهن و در عواطف شنونده نفوذ مى کند. از طرف دیگر، درک فنى آن، محتاج دوره هاى متوالى آموزش و پژوهش است و قریحه طبیعى سرشارى را نیاز دارد. تسلط بدان نیز مستلزم سالها تمرین براى کسب مهارت عملى است.

 

آموزش موسیقى در مدارس سراسر دنیا، از ظریف ترین شاخه هاى تدریس هنر است. ظرافت و حساسیت اهل هنر و تأثیر مستقیمى که روى روان و رفتار کودکان و نوجوانان دارد، به حدى است که هیچ کدام از دیگر هنرها نظیر نقاشى و گروه هنرهاى تجسمى و نمایش و ادبیات با آن قابل مقایسه نیست.

              

 

 

آموزش موسیقى در مدارس ایران، تقریباً همزمان و هم سابقه با تولد موسیقى ویژه کودک در ایران است. هر دوى این جریانهاى موازى، مرهون کوششهاى علینقى وزیرى، موسیقیدان بدعتگذار و روشنفکر ترقى خواه ایرانى در سالهاى اول قرن شمسى حاضر است. براى وزیرى، موسیقى ایرانى و شعر کلاسیک فارسى، از جنبه تأثیرگذارى فرهنگى و دربرداشتن بنیانهاى اخلاقى و حکمى مهم بود. آثار او اگرچه گاه کمى رنگ و بوى غربى دارند، با مسؤولیت فراوان و وطن خواهى آشکارى تألیف شده اند.

 

              

 

تلاش براى پایه ریزى موسیقى کودک، به ویژه براى تدریس در مدارس تا اوایل دهه ۱۳۵۰ از سوى چند تن موسیقیدانان و پژوهشگران و مؤلف با علاقه و جدیت پیگیرى شد و آثار قابل توجهى در این زمینه نوشته و اجرا شده اند. بعد از انقلاب، به ضرورت زمان، تدریس موسیقى در مدارس تعطیل شد و تنها به اجراى سرودهاى انقلابى مشهور، بسنده گردید. از آنجا که هنوز تکلیف موسیقى در عرصه هاى ادارى و اجرایى کشور مشخص نبود، بسیارى از پروژه ها در این زمینه به تعویق افتاد. تدریس موسیقى در مدارس آخرین برنامه اى بود که در ارتباط با موسیقى کشور مطرح شد و طبعاً موانع زیادى را پیش رو داشت. این موانع در عرصه هاى سیاست گذارى، مشکلات ادارى و اختلاف نظر بین هنرمندان، خلاصه مى شد. از آنجا که بازگشت به میثاق هاى اصیل فرهنگى در سالهاى بعد از انقلاب، پیش چشم مسؤولان بود، همین امر در مورد موسیقى نیز باید با توجه به ضروریات آموزشى و فرهنگى انجام مى شد.

 

بسیارى از آهنگسازان موسیقى کودک در ایران، بنا به سابقه تحصیلات خود، بیشتر از فرم هاى موسیقى غربى و روش بین المللى ارف استفاده کرده اند که در عمل براى توده هاى میلیونى دانش آموزان سراسر کشور از قومیت ها و بومیت هاى مختلف نمى توانست تأثیرگذار و پاسخگو باشد. اندیشه « موسیقى ایرانى براى کودکان ایرانى در مدارس» از سالها پیش شکل گرفت و با حمایت چند مسؤول دلسوز و هنرشناس، از جمله زنده یاد مهندس جعفر علاقه مندان، نخستین متون آموزشى موسیقى، با عنوان «با هم بخوانیم» ویژه درس فارسى و هنر پایه اول و دوم در دفتر برنامه ریزى و تألیف کتب درسى (گروه درسى هنر) در وزارت آموزش و پرورش در دو حلقه نوار، تولید شد. در مقدمه این نوارها مى خوانیم: «تاکنون موسیقى کودک در ایران، بیشتر تحت تأثیر انگاره هاى ملودیک و ریتمیک بوده که فضاهاى موسیقى و فرهنگ غربى را تداعى کرده و از فرهنگ خودى فاصله گرفته است. طى سالیان اخیر چند تن از آهنگسازان استعداد خود را در جهت ساخت موسیقى براى کودکان ایرانى در گروههاى مختلف سنى آزموده اند.

 

این نوار حاصل تلاش آنهاست و در آن اصول و اهداف زیر موردنظر بوده است: بهره گیرى از وزن هاى متنوع و خاص و نغمه هاى اصیل ایرانى، تلفیق شعر و موسیقى به گونه ساده و روان و قابل تکرار براى دانش آموزان در کلاسهاى درس، به کارگیرى سازهاى موسیقى ملى ایران براى بهره ورى از زنگ خاص و رنگ آمیزى صوتى این سازها براى القاى فرهنگ ملى و آیینى و... تا بتواند ذهنیت دانش آموزان را طى دوره ابتدایى با الگوهاى سازنده موسیقى ایرانى آشنا کند و صاحبان ذوق و استعداد بتوانند با تکیه بر آنچه که در سالهاى کودکى شنیده اند، راه درست را در شناخت و آموزش موسیقى اصیل کشور خود دنبال کنند. ساخت و اجراى قطعات که شعرهاى آن برگرفته از کتاب «فارسى بخوانیم» در پایه اول است، به گونه اى است که معلمان گرامى (در نقاط دورافتاده و سراسر کشور) بى نیاز از آموزش فنى موسیقى مى توانند آنها را همراه دانش آموزان تکرار کنند. در این نوارها ابتدا موسیقى با کلام و سپس متن بى کلام آن را مى شنویم.

 

این مجموعه در بخش آشنایى با موسیقى و تربیت شنوایى درس هنر، به ترتیبى که در کتاب راهنماى معلم آمده، استفاده مى شود.» در نوار پایه اول، هشت قطعه در بیات ترک، افشارى، اصفهانى، سه گاه، دشتى و چهارگاه با آهنگسازى محمدرضا فیاض شنیده مى شود و در نوار پایه دوم، ۹ قطعه در شور، ماهور، اصفهانى، سه گاه و افشارى با آهنگسازى امید فتح اللهى و رضا مهدوى به گوش مى رسد . ترکیب ارکستر، با سازهاى تار، کمانچه، نى، سنتور، بم تار، تنبک، دف، دایره، دهل، کاسدره و عود است و از گروه همخوان نیز به تناسب قطعات استفاده شده است. مدیریت تولید و اجراى آن را مینا نواب صفوى به عهده داشته و طرح روى جلد در ارتباط با محتواى نوار و داراى ارتباط مستقیم با حال و هواى قطعات آن است. جاى تعجب است که نام سراینده یا سرایندگان این قطعات در بروشور نوار نیامده و مدت اجراى هر قطعه نیز مى بایست نوشته مى شد که نوشته نشده است.



صفحات سایت
RSS Feed